پايان بحث زلزله

تا به امروز اطلاعات خوبی در مورد زمينلرزه بدست آورديم هر چند که علم زلزله شناسی بسيار وسيع تر و پيچيده تر از بحث های مطرح شده ما است . اما سعی شد تا اين علم پيچيده به گونه ای ساده و کاربردی بيان شود تا مورد استفاده دوستان قرار گيرد .
در اکثر مباحث مطرح شده از کتاب زلزله شناسی دانشگاه پيام نور نوشته مهندس شهاب توکلی استفاده شده است که خواندن اين کتاب را به دانشجويان زمين شناسی ، عمران و ديگر رشته های مرتبط با زلزله توصيه می کنم.
از اين به بعد سعی می کنم تا به ديگر بخش های علوم زمين بپردازم.

   + سید مجید میر کاظمیان - ۱٢:٠٠ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ۱٥ بهمن ۱۳۸۱

پس از وقوع زلزله

اقداماتی که پس از وقوع زمينلرزه بايد انجام شوند عبارتند از :
الف ـ يافتن آسيب ديده گان و زخمی ها .
ب ـ کليه وسايل بقی و خطوط آب و گاز بايد بازديد و جريان آنها قطع شود . در اين حالت از هر گونه استفاده از کبريت ، شمع ، فندک و يا سيگار کشيدن بايد اجتناب شود.
ج ـ از کفش های مناسب جهت جلوگيری از آسيب های حاصل از شيشه های شکسته و آوار بايد استفاده کرد.
د ـ از تلفن جز در موارد ضروری نبايد استفاده کرد چرا که خطوط بايد برای تماس های اضطراری آزاد باشد.
ه ـ خيابان ها بايد برای عبور وسايل نقليه اضطراری باز نگه داشته شوند.
و ـ از رفتن به مناطق آسيب ديده و تخريب شده اجتناب کنيد مگر اينکه از شما خواسته شود.
ز ـ به دستورات مامورين انتظامی و آتش نشانی ، هلال احمر و ساير سازمان های مسئول عمل کنيد.
ح ـ از يک راديوی دستی باطری دار جهت دريافت اخبار استفاده کنيد.
ط ـ آماده پسلرزه ها باشيد و خود و ساير افراد خانواده را از لرزش های آن محفوظ نگه داريد .
ی ـ در مناطق ساحلی از سواحل دوری کنيد و خود را از امواج سهمگين دريا دور نگه داريد .
ک ـ از مواد غذايی فاسد نشدنی استفاده کنيد .

   + سید مجید میر کاظمیان - ۱۱:٥٩ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۱٥ بهمن ۱۳۸۱

قبل از وقوع زلزله

اقداماتی که قبل از وقوع زمينلرزه بايد انجام داد عبارتند از :
الف ـ خانه خود را از نظر آسیب پذیری زمینلرزه بررسی کنید.
ب ـ وسايل سنگينی که هنگام زمينلرزه امکان سقوط دارند ، از جمله کتاب ها ، گلدان های آويز و لوستر ها را در محل خود محکم کنيد .
ج ـ اشيای سنگين را در محل های مرتفع قرار ندهيد .
د ـ از ريختن مواد خطرناک ، مانند مواد شيميايی و غيره ، در ظروف شيشه ای خودداری کنيد.
ه ـ در خانه سازی از مقررات ساختمان سازی پيروی کنيد.
و ـ از خانه خود نقشه ای تهيه کنيد و اماکن امن خانه را بر روی آن مشخص کنيد و آن را در اختيار افراد خانواده قرار دهيد.
ز ـ محل و نحوه قطع جريان برق و شير های آب وگاز را به افراد خانواده بياموزيد.
ح ـ اطلاعات کافی از کمک های اوليه پزشکی داشته باشيد و امکان يادگيری آن را برای افراد خانواده فراهم سازيد.
ط ـراديوی باطری دار ، چراغ قوه و جعبه کمک های اوليه را در خانه داشته باشيد و همه افراد خانواده را از محل آنها آگاه سازيد .
ی ـ در مدارس معلمان بايد در مورد ايمنی زلزله بيشتر صحبت کنند.
ک ـ در محل کار خود حتما از محل های خروجی اضطراری و زنگ های خطر و کپسول های اطفای حريق اطلاع داشته باشيد .

   + سید مجید میر کاظمیان - ۱۱:٥۸ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۱٥ بهمن ۱۳۸۱

گسل های تهران

با نگاهی به نقشه ۱:۱۰۰۰۰۰ زمين شناسی تهران می توان در يافت که شهر تهران بر روی يک
پهنه ناپايدار قرار دارد وبه دليل وجود گسل های فراوان مستعد زمينلرزه است.در اين بحث به معرفی گسل های معروف محدوده تهران می پردازيم.
۱- گسل معکوس آهار:اين گسل قسمتی از گسل معروف مشا فشم را تشکيل داده است که
باطولی در حدود ۴۰۰ کیلو متر از جنوب غربی شاهرود در شرق ، تا آبیک در غرب ادامه دارد.
و شیبی در حدود ۳۵ تا ۷۰ درجه به سمت شمال دارد.قسمتی از این گسل در ناحیه آهار که
یکی از سه شاخه فرعی آن است گسل آهار نامیده می شود.
۲- راندگی شمال تهران:این گسل در مجموع بیش از ۷۵ کیلو متر طول دارد و باعث راندگی
سازند های ائوسن بر روی آبرفت های سازند های هزاردره گردیده است.ناحیه گسله در برخی
موارد شامل گسل های موازی دیگری است که در سازند کرج عمل کرده است.این گسل دارای راستای شرقی ـ غربی و شیب آن به سمت شمال است.در دره حصارک شیب گسل
۵۵-۶۵ درجه به سمت شمال ،در فرحزاد شیب آن ۸۰-۷۰ درجه به سمت شمال است.این گسل در پای کوه های البرز قرار دارد وتا نزدیکی کرج ادامه می یابد.
۳- گسل معکوس امامزاده داوود:راستای شمال غرب ـ جنوب غرب دارد و از حوالی امامزاده داوود عبور می کند.این گسل معکوس دارای شیبی معادل ۸۰ درجه به سمت شمال شرق
است.در حوالی ولنجک این گسل به گسل شمال تهران می پیوندد.
۴- راندگی پورکان ـ وردیج :از حوالی پورکان (در مسیر جاده کرج چالوس)تا وردیج و سپس
شمال کن و فرحزاد ادامه می یابد ودارای راستای شمال غرب جنوب شرق است.
۵- گسل کهریزک:از شمال سلطان آباد در غرب تا کهریزک و سپس شمال شمس آباد در شرق امتداد یافته و راستایش شرقی غربی و طولش بیش از ۴۰ کیلومتر است. این گسل دیواره ای به ارتفاع ۱۰-۱ متر در آبرفت های جنوب تهران ایجاد کرده است.
۶- راندگی نیاوران:با راستای شمال شرقی ـ جنوب غربی وبا طولی حدود ۱۳ کیلومتر از سعادت آباد تا نیاوران و شمال اقدسیه امتداد می یابد.
۷-گسل محمودیه:گسلی با سازوکار کششی واقع در کناره شمالی بزرگراه ترشت با راستای
شرقی ـ غربی است.
۸- گسل شبان کوثر: در شمال تهران پارس با طول ۳ کیلو متر و راستای شرقی ـ غربی واقع است.
۹- گسل شمال ری :در حوالی عظیم آباد در کناره جنوبی بزرگراه ری ـ بهشت زهرا قرار دارد و
دیواره ای به ارتفاع ۲ متر را بوجود آورده است. امتداد آن شرقی ـ غربی بوده و طولی حدود
۵/۱۶ کیلو متر دارد.
۱۰- گسل جنوب ری : ۱ تا ۲ متر اختلاف ارتفاع در رسوبات آبرفتی ایجاد کرده است. ۵/۱۸ کیلومتر طول دارد و امتدادش شرقی ـ غربی است
*- از گسل های فرعی تهران می توان گسل های :نارمک ،داوودیه، ایوبی ، عباس آباد،
پارک جنگلی شهرداری، باغ فیض،قصر فیروزه و تلویزیون را نام برد.
منبع: نقشه زمین شناسی ۱:۱۰۰۰۰۰ تهران.

   + سید مجید میر کاظمیان - ۳:٤٩ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٢ بهمن ۱۳۸۱

زمينلرزه و رهايی انرژی

تجمع انرژی به آهستگی طی سالها و قرن ها و حتی ماه ها بسته به بزرگی و اندازه زمينلرزه
صورت می گيرد، در حالی که رهايی انرژی در کسری از ثانيه يا چند ثانيه برای زمينلرزه های
کوچک و يک تا چند دقيقه برای زمينلرزه های بزرگ صورت می گيرد.
آزاد شدن انرژی زمينلرزه در يک منطقه بستگی زياد به يکنواختی توده سنگ دارد. هر چه ميزان يکنواختی توده سنگ دارد. هرچه ميزان يکنواختی توده سنگ کمتر باشد، رهايی انرژی
تدريجی تر و توزيع انرژی نسبت به زمان گسترده تر است.
رهايی انرژی ممکن است قبل يا بعد از يک زمينلرزه بزرگ ويا در هنگام آن ويا در يک دوره زمانی
طولانی صورت گيرد :
*-پيشلرزه:گاهی اوقات قبل از زمينلرزه های بزرگ ،يک سری از زمينلرزه های کوچک طی روزها هفته ها وحتی دقايقی قبل ازآن اتفاق می افتند.عموما فراوانی پيشلرزه ها با نزديک
شدن به زمينلرزه اصلی بيشتر ميشود.
*-پسلرزه:زمينلرزه های بزرگ اغلب با تعدادی زمينلرزه های کوچکتر از زمينلرزه اصلی همراه هستند که تا روز ها، هفته ها و حتی سالها پس از وقوع زمينلرزه اصلی ادامه
دارند. چه بسا خرابی های حاصل از پسلرزه ها بيشتر از زمينلرزه اصلی است.
عموما فراوانی اين پسلرزه ها با گذشت زمان کاهش می يابد.
*-فوج لرزه ای:مجموعه ای از تعداد زيادی زمينلرزه های کوچک هستند که در يک دوره زمانی از يک هفته تا يک ماه اتفاق می افتند و گويای هيچگونه زمينلرزه بزرگ نمی باشند.
معمولا در طی دوره فراوانی لرزه ها به مقدار بيشينه خود رسيده و سپی بتدريچ کاهش مي يابد.

   + سید مجید میر کاظمیان - ٧:۳۸ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٩ بهمن ۱۳۸۱

سرچشمه های زمينلرزه

سر چشمه های لرزه ای يا لرزه زا نواحی يا مو قعيت هايی در زمين هستند که قادر به ايجاد
زمين لرزه های بسياری می باشند .
يکی از بهترين روش ها در تعيين مو قعيت اين گونه چشمه ها بررسی تاريخی و دستگاهی
مراکز سطحی زمينلرزه ها و نيز ويژگی زمين شناسی منطقه مي باشد.
يکی از مهم ترين چشمه های لرزه زا گسل ها می باشند . پس آگاهی کامل از نوع ،حرکت و
موقعيت گسل ها بسيار اهميت دارد.
به طور کلی گسل ها از نظر ميزان فعاليت لرزه زايی به دو دسته تقسيم می شوند:
۱- گسل های فعال:گسل هايی که طی کواترنر (۶۵/۱ ميليون سال پيش تا کنون)فعاليت لرزه ای داشته اند .
۲- گسل های غير فعال:گسل هايی که طی کواترنر فعاليت لرزه ای نداشته اند.
سه مدل را می توان برای چشمه های لرزه ای در نظر گرفت:
الف)چشمه های خطی: گسل های فعال
ب)چشمه های نقطه ای:زمينلرزه های منفرد . ممکن است در اثر گسل های پنهان ويا در ارتباط
باآتشفشان ها رخ دهند.
ج)چشمه های پهنه ای :در ارتباط با نواحی فرو رانش . مراکز زمينلرزه در همه اين نواحی پراکنده اند.

   + سید مجید میر کاظمیان - ۸:۱۸ ‎ب.ظ ; جمعه ٤ بهمن ۱۳۸۱

عمق کانون زمينلرزه ها

۱- زمينلرزه های با عمق کانونی کم بين صفر تا ۷۰ کيلو متر که در مرزهای واگرا(پشته های اقيانوسی) و مرز های همگرا(نواحی فرو رانش ) و مرز های خنثی (گسل هایترانسفورم)
اتفاق می افتد.
۲- زمينلرزه های با عمق کانونی متوسط بين ۷۱ تا ۳۰۰ کيلومتری که در پشته های ميان اقيانوسی اتفاق می افتد.
۳- زمينلرزه های با عمق کانونی زياد بيش از ۳۰۰ کيلو متر که در نواحی فرو رانش اتفاق
مي افتد.

   + سید مجید میر کاظمیان - ۸:۱۱ ‎ب.ظ ; جمعه ٤ بهمن ۱۳۸۱

ارتباط زمينلرزه و مرز صفحات

بررسی مرز صفحات به عنوان مناطق فعال لرزه ای بسيار مهم و با اهميت است.
مرز های همگرا : مخرب ترين مرزها هستند. زمانی که دو پهنه همگرا می شوند ،معمولا يک
پهنه به زير پهنه ديگر فشرده وبه داخل سست کره(يکی از لايه های زمين و در زير سنگ کره)
داغ و نرم فرو مي رود .اين فرايند را فرو رانش می گويند . اين فرو رانش تا عمق ۷۰۰ کيلومتری
صورت می گيرد.در اين عمق به دليل حرارت بالا و نتش های موجود سنگ کره فرو رفته ذوب
می شود .
مرز های واگرا: حاشيه های سازنده پهنه ها هستند و در هنگام باز شدن دو پهنه واگرا منطقه
بین آنها به طور مستمر توسط مواد جبه پر می شود.
انتظار می رود اکثر زمينلرزه های دنيا در درون کمربند های باريکی يعنی در امتداد مرز های بين پهنه ها اتفاق افتند. البته برخی از زمين لرزه ها نيز در درون پهنه ها اتفاق می افتند که منشاء آنها به خوبی مشخص نمی با شد.به اين زمين لرزه ها < درون پهنه ای> می گويند.

   + سید مجید میر کاظمیان - ۸:٠٦ ‎ب.ظ ; جمعه ٤ بهمن ۱۳۸۱