لندفرم ها

تعاریف

زمین شناسان، مهندسین عمران، معماران و برنامه ریزان از واژه "لندفرم" در بسیاری از سامانه های طبقه بندی زمین استفاده می کنند. این موضوع بسیار حائز اهمیت است که تعریف استاندارد پذیرفته شده ای برای این واژه وجود ندارد.

زمین شناسان واژه "لندفرم" را برای توضیح مشخصات زمین ریختی منطقه به کار می برند. تعریف آنها از این واژه، سازندها را هم شامل می شود؛ که این سازندها دارای اندازه های متفاوتی بوده و مواد (سنگهای) اولیه ای که برای تولید خاک فراهم می کنند، گاه یکسان است و گاه نه (مثلا: پهنه گسلی، کوه یا دشت، با اینکه همگی لندفرم نامیده می شوند ولی در هیچ کدام ترکیب مشخصی وجود ندارد). به نظر می رسد که کاربرد زمین شناسی واژه "لندفرم" ترکیبی است از رخنمون سطحی با مداخله ساختار یا موقعیت. البته چنین تعریفی برای تحلیل زمین به اندازه کافی دقیق نیست. مهندسینی که به تحلیل زمین می پردازند، تعاریف و طبقه بندی هایی را برای لندفرم ها ارائه کرده اند که برای برنامه ریزان زمین سودمند تر هستند. در هر دو تعریف زیر ذکر شده است که یک واحد زمین هنگامی به عنوان لندفرم طبقه بندی می شود که مشخصات و ترکیب اولیه همسانی را با دیگر لندفرم ها- بدون در نظر گرفتن منطقه جغرافیایی- داشته باشد. دونالد بلچر- رئیس مرکز مطالعات عکاسی هوایی دانشگاه کرنل و مهندس مسئول توسعه بسیاری از راهکارهای عکسبرداری لندفرم ها برای برنامه های کاربردی مهندسی- واژه "لندفرم" را بدین صورت تعریف می کند:

"عوارض زمین ممکن است به لندفرم ها تقسیم شوند، به گونه ای که هر لندفرم دارای مشخصات خاکی، توپوگرافی، مواد سنگی و شرایط آب زیرزمینی مجزا و متفاوتی است. بازگشت (رخداد مجدد) یک لندفرم، بدون در نظر گرفتن مکان آن، نشان دهنده بازگشت مجدد مشخصات اولیه آن لندفرم است" (بلچر، 1948). تعریف بلچر شامل عوارضی است که خاک های جابجا شده و باقیمانده، آنها را تشکیل داده اند؛ به علاوه، آنهایی هم که بر اساس نوع و وضعیت سنگ بستر شکل گرفته اند در این تعریف قرار می گیرند.

 


دونالد آر. لوئدر (Donald R. Lueder) که وی نیز فنون بسیاری را برای تفسیر عکس های هوایی ایجاد کرد، تعریفی را برای واژه "لندفرم" ارائه کرده است که کمی متفاوت از تعریف بلچر می باشد: "یک لندفرم واحد ممکن است به عنوان یک عارضه زمین یا سیمای زمینی، که معمولا از مرتبه سوم بوده، تعریف شود به گونه ای که تشکیل آن به وسیله فرایندهای طبیعی به صورتی شکل گرفته است که می توان آن را با عارضه های شاخص توصیف و تعریف کرد؛ و در صورت شناسایی، این لندفرم اطلاعاتی درباره ساختار خود به همراه ترکیب، بافت یا یکپارچه بودنش ارائه می دهد" (لوئدر، 1959). لوئدر لندفرم ها را به عنوان عوارض زمین از مرتبه سوم تعریف کرده است. اشکال مرتبه اول شامل قاره ها و حوضه های اقیانوسی می باشند؛ رشته کوه ها از عوارض برجسته (لندفرم) نوع دوم هستند؛ و سازندهای مرتبه سوم دربرگیرنده دره ها، حوضه ها، پشته ها و صخره ها هستند. ابتکار عمده در تعریف لوئدر این است که مقیاس سازندها را نیز در بر می گیرد.

بسیاری از برنامه ریزان و معماران، همیشه لندفرم ها را به صورت سیمایی در نظر می گیرند، بنابراین از نقطه نظر آنها لندفرم ها شامل دره ها، کوه ها، صخره ها، گودال ها، دشت ها و نظایر آنها هستند. محدودیت های این تعریف کاملا واضح است؛ تنها توصیفی ظاهری ارائه شده و هیچ اشاره ای به ترکیب یا اندازه آنها نمی کند.

تعریفی که در اینجا در نظر گرفته شده ترکیبی از تعاریف بلچر و لوئدر است؛ همچنین تعریف برنامه ریزان و معماران را نیز گسترش می دهد. بنابراین لندفرم ها، عارضه های زمینی هستند که بر اثر فرایندهای طبیعی تشکیل شده اند؛ دارای ترکیب و مشخصات فیزیکی و ظاهری مشخصی هستند که در هر مکانی که لندفرم ها یافت شوند، بروز می کنند. بنابراین، تفاوت های خاصی میان لندفرم ها وجود دارد که به وسیله آن ها می توان توپوگرافی، ترکیب، یا ساختار منحصر به فرد هر یک را به طور مجزا توصیف کرد یا تفاوت هایی از لحاظ ظاهری، متناسب با  مسائل و قابلیت های برنامه ریزی تدوین نمود.

 

اصول تفسیر لندفرم

تحلیل زمین، آنطور که در این کتاب و بر اساس تعریف فوق از واژه "لندفرم" ارائه شده است، برای شناسایی لندفرم ها از تفسیر عکاس های هوایی استفاده می کند. با این وجود، موارد ضروری متعددی را باید در مورد روش تفسیر که در این کتاب شرح داده شده است، به خاطر سپرد.

(1) برای شناسایی لندفرم ها، یک سری اصول وجود دارد (الف) لندفرم های مشابه، صرف نظر از جایگاهشان، چناچه تحت شرایط محیطی تقریبا یکسانی یافت شوند، عناصر الگوی مشخص و مشابهی را نمایش می دهند، و (ب) هر لندفرم مشخصه ای از ترکیب خاک و سنگ را دارد.

(2) تغییرات شرایط محیطی معمولا ظاهر و درجه اهمیت عناصر الگوی را تغییر می دهند. بنابراین، در اثر فرایندها و نرخ های متفاوت هوازدگی- فرسایش، مشخصات الگوی لندفرم در اقلیم خشک از نظر ظاهر و درجه اهمیت با مشخصات الگوی لندفرم مشابه، یافت شده در اقلیم مرطوب متفاوت است. چنانچه متخصص تفسیر عکس های هوایی درک روشنی از فرایند هوازدگی و مشخصات فرسایش  لندفرم ها داشته باشد، می تواند عناصر الگوی لندفرم ها را در هر اقلیمی یا در هر مرحله ای از چرخه فرسایش تشخیص دهد. راهکارهای شناسایی لندفرم در این کتاب (در صورت اهمیت)، تفاوت های ظاهری عناصر الگو را در اقلیم خشک و مرطوب مشخص می کند؛ میان یابی های جزئی (روی نقشه یا در محاسبات) را می توان برای تعیین چگونگی پدید آمدن این الگوها در اقلیم نیمه خشک و نیمه مرطوب، انجام داد. علاوه بر این، بیشتر راه کارها، مشخصات لندفرم ها را در مرحله ای که فرسایش بالغ شده توصیف می کنند؛ باید توجه داشت که در مراحل پایانی فرسایش، لندفرم، مشخصات ظاهری و مهندسی متمایزی را نشان می دهد.

(3) کیفیت، تاریخ، مقیاس و نوع عکاسی هوایی به طور قابل ملاحظه ای بر قابلیت رویت عناصر الگوی لندفرم ها تأثیر می گذارد. سودمندترین عکس ها برای تحلیل زمین، خاک های بدون پوشش را چند روز بعد از بارش سنگین نشان می دهند. همچنین، در بیشتر مناطق، بهترین زمان برای عکسبرداری آغاز فصل رویش گیاهان است، زیرا در این زمان بازتاب، رنگ خاک و عارضه های کوچک در زیر پوشش گیاهی و درختان پنهان نیستند و بنابراین به آسانی قابل تشخیص هستند. مقالات بیشماری درباره این موضوع در مجله مهندسی فتوگرامتری وجود دارد، و باید جهت تعیین بهترین نوع فیلم، فیلتر، مقیاس و تاریخ به آنها رجوع کرد تا اهمیت عناصر الگوی یا ترکیب اجزای مختلف مشخص شود.


(4) با استفاده از بررسی های هوایی، مشاهده الگوهای زمین (که با بررسی های زمینی قابل مشاهده نیستند) ممکن می شود، و شناسایی و نقشه برداری حدود الگوهای ظاهری به صورت هوایی نیز آسانتر است. برای مثال توپوگرافی خشن (تپه ای) منطقه ای با جنگل های فراوان که به صورت لندفرم برون شست پرچاله می باشد، ممکن است با سنگ و خاک هایی که در اثر توده یخ جابجا شده اند (مورن)، اشتباه گرفته شود. 

(5) استفاده از تفسیر عکاس های هوایی به معنای پایان تحقیقات تفصیلی صحرایی در ساختگاه نیست. در بسیاری از نمونه ها، خدمات مراکز مشاوره زمین شناسی، خاک یا ژئوفیزیک به منظور بدست آوردن اطلاعات تفصیلی، که در تفسیر عکس هوایی حاصل نمی شود، ضروری است. استفاده از فرایند تفسیر عکس هوایی نه تنها به معنی عدم نیاز به این متخصصین نیست، بلکه برای تشخیص اینکه این فرایند چگونه و کجا مؤثرتر است، وجود این متخصصین را ضرروری می کند.


(6) هرقدر هم که تفسیر عکسها مفصل و دقیق باشد، کنترل صحرایی به عنوان پیش نیازی برای قضاوت و نتیجه گیری نهایی لازم است. به عنوان یک قانون، هیچ گاه انتظار نمی رود که از تفسیر عکس های هوایی به تنهایی استفاده شود، در حالیکه می توان تجربیاتی از موقعیت های تکراری کسب کرد تا زمان مورد نیاز برای کنترل صحرایی کاهش یابد. همیشه باید ازاطمینان بیش از حد و بی تجربگی در تحلیل عکاسی هوایی جلوگیری شود.

(7) در نقشه برداری لندفرم ها باید مرزهایی برای شرایط خاک و سنگ در موقعیتی که عملا این مرزها وجود ندارند، تعیین شود؛ بنابراین انتظار میزان مشخصی از خطا می رود (حتی در نقشه برداری های تفصیلی). بنابراین همراه همه تفسیرها باید گزارش کیفیت تفسیر به صورت مکتوب تهیه شود؛ در این گزارش باید سطح دقت اطلاعات نقشه برداری شده مشخص شود تا مخاطب یا خواننده گمراه نشود. اگر مناطق خاصی را نمی توان با دقت قابل قبول در تحقیق، نشان داد، بایدآنها را ذکر کرد، در صورت لزوم، مطالعات صحرایی بیشتر برای کسب آن اطلاعات را مد نظر قرار داد.

(8) پیش زمینه ای قوی در علوم زمین (زمین شناسی، زمین ریخت شناسی (ژئومورفولوژی)، گیاه شناسی، بوم شناسی، خاک شناسی، آب شناسی (هیدرولوژی)) بهترین آمادگی برای خبره شدن در تفسیر عکس به شمار می آید؛ متخصصین این زمینه ها به طور پیوسته این موضوع را ثابت کردند. گروه مجهز دیگر، مانند برنامه ریزان زمین و گروه متخصصان، کسانی هستند که تجربه زیادی در نقشه برداری منابع زمین، شناسایی آنها در صحرا و تفسیر قابلیت هایشان در زمینه کاربری زمین دارند. باید توجه شود که بسیاری از این افراد، حتی آنهایی که شایستگی زیادی برای فنون تفسیر و تحلیل عکس دارند، در ابتدا نتایج مختلفی را از مشاهداتشان استنتاج می کنند، چون بر مشاهداتی تکیه دارند که با تجربیات گذشته مرتبط می باشد.

برگرفته از کتاب تحلیل زمین (راهنمای انتخاب ساختگاه با استفاده از تفسیر عکس های هوایی)

نویسنده: داگلاس اس. وی (دانشگاه هاروارد)

 

 

   + سید مجید میر کاظمیان - ۸:٢٢ ‎ق.ظ ; یکشنبه ٢۱ آذر ۱۳۸٩

وارونگی(واژگونی) هوا

به بهانه ی حال و هوای این روزهای تهران و آلودگی بیش از حد که ماحصل فعالیت های  مخرب ساکنین این شهر و کارخانه های اطراف آن است به بررسی پدیده ی وارونگی هوا و آلودگی هوا در زیر پرداخته ایم. متاسفانه مردم و مسئولان شهری تهران دانسته یا نادنسته به دست خود در حال نابودی خود و شهرشان هستند. فجایع زیست محیطی  زیادی در استان تهران در حال رخ دادن است. زمان زیادی از آن نمی گذرد، به یاد داریم بارش برف و باران را، به یاد داریم آسمان آبی را، و به یاد داریم هوای سالم و پاک را.

انواع و اقسام بیماری های تنفسی، انواع سرطان ها، بیماری های قلبی و عروقی، و ... تنها  بخشی از بلایی است که مردم تهران به سر خود می آوردند. آیا افرادی را می شناسید که به دست خود در حال قتل خود باشند؟ به اتومبیل های تک سرنشین، به موتور سیکلت های فراوان، به اتوبوس ها و مینی بوس ها دود زا، به کارخانه های صنعتی و سیمان و پتروشیمی، به قطع بی رویه درختان و ... بنگرید.

مردم تهران در حال قتل خود می باشند!

مطالب این بخش از سایت های مفیدی برداشت شده است که در بخش منابع به آنها اشاره شده است.

 

وارونگی هوا (Inversion) حالت غیر عادی در جو  می باشد که در آن میزان افت دما منفی است یعنی دما به ازای افزایش ارتفاع از سطح زمین به جای کاهش افزایش می یابد . شرایط جوی مختلفی منجر به حالت وارونگی می شود . در این حالت لایه ای از هوای گرم هوای سردتر از خود را می پوشاند و چون هوای سرد سنگین تر است و نمی تواند صعود کند هر گونه آلودگی که در زیر واژگونی تخلیه شود محبوس می ماند و پخش و پراکنده نخواهد شد . واژگونی دما ممکن است در هر ارتفاعی از سطح زمین روی دهد .

واژگونی در نزدیکی سطح زمین اهمیت بسزایی دارد زیرا که دود و دوده منتشره از دودکش وارونگی هواهای خانگی و آلاینده های خروجی از اگزوز خودروها را محبوس می کند  و اگر در ارتفاع بین 150  تا  900  متری سطح زمین رخ دهد می تواند مواد تخلیه شده از تمام دودکش ها بجز دودکش های بسیار بلند نیروگاه های خیلی بزرگ را محبوس کند .

واژگونی معمولا در درّه ها یا مناطق گود و محصور در میان ارتفاعات که در آن ها زمین به هنگام شب بر اثر تاباندن گرمای خود سرد می شود و در نتیجه هوای مجاور آن نیز سرد می شود و هوای سرد به نواحی پست تر حرکت می کند روی می دهد و این واژگونی را ناشی از جریان باد فرورو می دانند. در شرایط اضطراری ممکن است لازم باشد که فرایندهای صنعتی و تمام منابعی را که آلودگی ایجاد می کنند تا زمانی که واژگونی از بین نرفته است متوقف و تعطیل کرد . این پدیده درعمل ممکن است به چندین شکل برحسب شرایط جغرافیایی و هوا شناختی مختلف بروز کند . پدیده مربوط به شهرهای صنعتی به وجود آمدن جزیره گرم  heat island  است . جزیره گرم بیشتر در هنگام شب یا بامداد ایجاد می شود و علت آن وجود لایه هوای داغ در ارتفاعی در سطح ساختمانها یا دودکش ها است . هوای این لایه هم از هوای لایه زیرین خود و هم از هوای بالاتر از خود گرمتر است . این جزیره ممکن است   5 تا 7 درجه سانتی گراد گرم تر از هوای مجاور سطح زمین باشد و می تواند هر آلودگی تخلیه شده در قسمتهای زیرین خود را حبس کند. جزایر گرم گنبدی شکل هستند و ممکن است در حوالی ظهر هنگامی که دما افزایش می یابد از بین بروند .

 عواملی که در ایجاد وارنگی هوا موثرند به قرار زیر می باشند:
1- وجود هوای سرد و خشک که باعث جذب تشعشع جزئی حرارت زمین می گردد.
2- آسمان صاف و بدون ابر که عمل تشعشع را سرعت می بخشد.
3- شب های طولانی که سبب می شود که طول مدت تشعشع بنفش از تابش آفتاب باشد.
4- هوای آرام و بدون باد که باعث عدم تداخل هوای سرد و گرم شود.
عوامل ذکر شده بالا باعث می شود که هنگام شب تشعشع شدید شده و سطح زمین به سرعت حرارت خود را از دست بدهد و خیلی زود سرد شود. در این هنگام هوای سرد طبقه پائین جو به طرف سطح زمین حرکت می کند و بدین ترتیب سردتر از طبقه فوقانی خود می شود هوای گرم شبهای کوتاه با دو وجود ابرومه از عواملی هستند که قانع وارنگی هوا می شوند.


فلزات سنگین نیز از دیگر مواد سمی هستند که می توانند به شدت منجر به آلوده شدن هوا شوند. این فلزات عبارتند از: کادمیم (Cd)، سرب (Pb) و جیوه (Hg)


آلودگی هوا و رسیدن آن به سطوح بحرانی پدیده ای نگران کننده است که سلامت شهروندان را به خطر می اندازد. به همین علت جامعه جهانی در تلاش برای مبارزه با این پدیده از طریق اجرای راهکارهای بلندمدت و مقابله در موقعیتهای فوق العاده است.

به گزارش مهر، این روزها شهر تهران همچون سالهای گذشته با افزایش سطح آلودگی هوا مواجه شده است. این پدیده بحرانی در سالهای اخیر در اوج تابستان و بسیاری از روزهای پاییز و زمستان پایتخت ایران را درگیر می کند. به همین منظور گروه فناوریهای نوین خبرگزاری مهر در گزارشی جامع به موضوع آلودگی هوا و راهکارهای پیشگیری از آن از جنبه علمی را مورد بررسی قرار می دهد.

آلودگی هوا یا آلودگی جوی اصطلاحی است که تمام عوامل فیزیکی، شیمیایی و زیستی را در بر می گیرد که ویژگیهای طبیعی جو (اتمسفر) را تغییر می دهند.

مهمترین آلاینده های جوی
 
منوکسید کربن (CO)
اکسید نیتروژن (Nox)
اکسید گوگرد (SOx)
هیدروکربورها (CxHy)
ذرات معلق (PTS)
ازون (PTS)
 
برای تمام این مواد به استثنای هیدروکربورها یکسری مقرراتی وجود دارند که این مقررات محدودیتهایی را برای استانداردسازی "کیفیت هوا" ارائه می کنند. این محدودیتها با شرایط سلامت انطباق دارند و در صورتی که شاخصهای این مواد از سطح این استانداردها فراتر رود این آلاینده ها می توانند به شدت سلامت عمومی را در معرض خطر قرار دهند.
 
منابع انتشار آلاینده ها
 
خدمات حمل و نقل عمومی
نیروگاههای ترموالکتریک
صنایع
مصارف خانگی
کشاورزی و شیلات
 
کشاورزی و شیلات مهمترین منابع انتشار منوکسیدکربن، هیدروکربورها، اکسید نیتروژن و ذرات معلق هستند درحالی که صنایع و نیروگاههای ترموالکتریک مسئولان اصلی انتشار دی اکسید گوگرد به شمار می روند. زمانی که این مواد در اتمسفر منتشر می شوند مواد سمی با جریان هوا به مناطق دورتر حداکثر تا فاصله هزار کیلومتر منتقل می شوند.
 
فلزات سنگین
 
فلزات سنگین نیز از دیگر مواد سمی هستند که می توانند به شدت منجر به آلوده شدن هوا شوند. این فلزات عبارتند از: کادمیم (Cd)، سرب (Pb) و جیوه (Hg)
 
آلودگی هوا در مراکز شهری
 
بی شک ترافیک وسایل نقلیه موتوری و سیستمهای گرمایشی خانگی بزرگترین عوامل آلودگی هوا در شهرها به شمار می روند. به خصوص، وسایل نقلیه به سبب سطح بالای انتشار مواد آلاینده آنها در محیطهای با ترافیک سنگین نقش مرکزی در وضعیت نامناسب هوای شهرهای بزرگ ایفا می کنند.
 
به ویژه در دوره زمستان اغلب به دلیل پدیده های وارونگی گرمایی که موجب می شود هوای سرد در سطوح پایین انباشته شده و مانع رقیق شدن گازهای سمی شود ترافیک سنگین می تواند کیفیت هوا را به شدت در معرض خطر قرار دهد.
 
سطح آلودگی هوا در مراکز شهری می تواند هم با نوسانات فصلی و هم با نوسانات روزانه مورد بررسی قرار گیرد. برای مثال SO2 با گرمای ساختمانها ارتباط دارد. از آنجا که حداکثر پیک سیستمهای گرمایشی در دوره زمستان است بنابراین سطح این گاز در اتمسفر در دوره فصلی زمستان افزایش می یابد. درحالی که اوزن با "مه دود فتوشیمیایی" ارتباط دارد و بنابراین تمرکز این گاز در فصل تابستان و در ساعات میانی روز به حداکثر میزان خود می رسد.
 
این درحالی است که گازهای منوکسید کربن و منوکسید نیتروژن با پیک فصلی ارتباطی ندارند بلکه به تغییرات روزانه وابسته اند که یکی از مهمترین دلایل این تغییرات روزانه، سطح ترافیک وسایل نقلیه در ساعات مختلف روز است.
 
اثرات آلودگی هوا بر روی سلامت شهروندان
 
نتایج نامطلوب آلودگی هوا بر روی سلامت شهروندان پس از چند موردی که در نیمه اول قرن گذشته به ثبت رسیدند به شدت مورد ملاحظه قرار گرفتند. از این موارد می تواند به آلودگی بسیار وخیم سال 1952 لندن اشاره کرد که در ادامه آن بیش از چهار هزار مورد مرگ و بیش از دو هزار مورد بستری در بیمارستان به دلیل بیماریهای دستگاه تنفسی به ثبت رسید.
 
در این آلودگی بزرگ، ذرات گرد و غبار و اکسید گوگرد مهمترین مواد آلاینده بودند اما امروز تمرکز این مواد در جو بسیار پایین آماده است. اما این مواد همچنان می توانند برای سلامت جمعیت نگران کننده باشند.
 
در دو فصل تابستان و زمستان گازهایی که از اگزوز خودروها منتشر می شوند (منوکسید کربن، دی اکسید نیتروژن، سرب، بنزن، ذرات گرد و غباری که از خودروها روی آسفالت را می پوشانند) همراه با آلاینده هایی که از رسوبات صنعتی تولید می شوند به شدت سلامت عمومی را به خطر می اندازند.
 
کودکان، سالمندان، بیماران قلبی، بیماران تنفسی و زنان باردار در مقولات با فاکتورهای خطر می گیرند و بنابراین در روزهایی که سطح مواد آلاینده جوی از استاندارد بالاتر می رود باید از تردد در مراکز شهری خودداری کنند.
 
در شهرها
 
مشکل آلودگی باید و می تواند از طریق سیاستهای درست حمل و نقل حل شود. برای مثال، با سرمایه گذاریهای صحیح در بخش حمل و نقل عمومی می توان به طور کامل از تردد خودروهای شخصی در طول روز برای رفتن به محل کار جلوگیری کرد. از دیگر راهکارهایی که می توانند از آلودگی هوا در روزهای بحرانی بکاهد می توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
1- اجتناب از سفرهای غیرضروری در طول روزها و ساعات پر ترافیک
 
2- انتخاب مسیرهای با حداقل سطح ترافیک به طوری که حرکت در مسیر مورد نظر روان باشد
 
3- انتخاب مسیرهایی که از میان پارکها و باغهای عمومی عبور می کند و رسیدن به مقصد به صورت پیاده و یا سوار بر دوچرخه
 
4- اجتناب از فعالیتهای ورزشی (برای مثال دویدن) در مناطق با ترافیک سنگین

5- اجتناب از بردن کودکان کم سن، به ویژه پیاده یا با کالسکه در خیابانهایی که ترافیک سنگین است
 
6- خاموش کردن موتور خودرو و بالاکشیدن شیشه پنجره ها در زمانی که خیابان در اثر ترافیک سنگین مسدود شده است

7- اجتناب از خروج از منزل در ساعات بحرانی (12 تا 17) به ویژه برای افراد دارای فاکتورهای خطر
 
رژیم غذایی
 

1- در روزهایی که سطح آلودگی هوا به مرحله بحرانی می رسد خوردن میوه و سبزیجات تازه که محتوی ویتامینهای مختلف هستند توصیه می شود. ویتامینها با رادیکالهای آزاد مقابله می کنند. مواد آلاینده قادرند سطح رادیکالهای آزاد را افزایش دهند.
 
2- محدود کردن مصرف نمک
 
3- عادت دادن کودکان به خوردن سیر، پیاز و تره فرنگی. هرچند ممکن است بوی این مواد آزاردهنده باشد اما این سبزیجات محتوی میزان زیادی گوگرد هستند و بنابراین می توانند از موکوس (مخاط) دستگاه تنفسی محافظت کنند.
 
4- نوشیدن زیاد آب که به کلیه ها کمک می کند املاح اضافی از بدن خارج شوند.
 
5- اجتناب از خرید میوه و سبزیجات تازه از وانتهایی که در کنار خیابانها محصولات خود را به فروش می رسانند و یا مغازه هایی که سبزیجات خود را در بیرون از مغازه و در مسیر عبور خودروها می گذارند.
 
علائمی که نشان دهنده مشکلات سلامتی ناشی از آلودگی هوا هستند
 
آلودگی جوی می تواند موجب سوزش چشمها، گلو و ریه ها شود. قرمز شدن چشمها، سرفه و احساس تنگی قفسه سینه از علائم شایع در زمان افزایش سطح آلودگی هوا به شمار می روند.
 
روش پکن در مقابله با آلودگی هوای شهری
 
به گزارش مهر، پکن از ابتدای سال 2006 با هدف کاهش آلودگی هوا در این شهر تصمیم گرفت 13 هزار تاکسی فرسوده را از رده خارج کند و به جای آنها خودروهایی را وارد سیستم تاکسیرانی کند که به استانداردهای انتشار "یورو- 3" احترام می گذارند. همچنین دو هزار اتوبوس را بازنشسته کرد. درحقیقت گازهایی که از اگزوز وسایل حمل و نقل عمومی  خارج می شوند اولین دلیل آلودگی شدید شهری است. در نیمه اول سال 2006 انتشار دی اکسید کربن در چین 2/4 درصد نسبت به دوره مشابه در 2005 رشد داشت. این استانداردهای جدید توانستند 30 درصد از مواد آلاینده ناشی از وسایط نقلیه موتوری را کاهش دهند.
 
آلودگی جوی به توسعه خود ادامه می دهد
 
آلودگی جوی از دیدگاه رسانه ها و افکار عمومی همچنان یکی از خطرناکترین موضوعات هم برای محیط زیست و هم برای سلامت انسان بشمار می رود.
 
در این راستا، آژانس فضایی اروپا (اسا) بر روی ماهواره Envisat یک حسگر کنترل شاخص گازهای آلاینده به نام Sciamachy را نصب کرد. اطلاعات جمع آوری شده توسط این حسگر نشان می دهد که بین سالهای 2003 تا 2009 سطح دی اکسید کربن در اتمسفر حدود دو قسمت در میلیون (ppm) افزایش داشته است.
 
محققان دانشگاه برمن آلمان با استفاده از این اطلاعات موفق شدند نقشه ای از جزئیات آلودگی جوی زمین و توزیع گازهای گلخانه ای در سطح جهانی را ارائه کنند.
 
همچنین نتایج یک تحقیق جدید در دانمارک نشان می دهد که آلودگی جوی حاصل از اگزوز خودروها می تواند منجر به بروز سکته مغزی و بیماریهای ریوی چون برونشیت و آسم شود.
 
5 راهکار ضروری
 
انجمن ریه آمریکا در گزارشی نشان داد که با ایجاد 5 تغییر اساسی در سیاستگذاریهای دولتها می توان هوایی را که در آن تنفس می کنیم پاک تر و سالم تر کرد. این 5 راهکار عبارتند از:
 
1- تمیز کردن نیروگاههای ترموالکتریک از کربن
 
2- تقویت مقررات کنترل اوزن هوا

3- تمیز کردن کشتیها. کشتیها و ناوهای باری و تمام وسایط موتوری که در آبهای دریاهای دنیا در ترددند میزان بسیار زیادی مه دود منتشر می کنند. این مه دودها از اکسید نیتروژن، دی اکسید گوگرد، دی اکسید کربن و فلزات سنگین و ذرات معلق تشکیل شده اند.
 
4- بهبود شبکه کنترل آلودگی هوا
 
5- به کارگیری مقرارت مناسب موجود که اغلب مورد استفاده قرار نمی گیرند. در حقیقت در اجرای بسیاری از این مقررات، تصمیم گیریهای سیاسی و اقتصادی جای تصمیم گیریهای علمی را گرفته اند و بنابراین به مقرراتی که برپایه دستاوردهای علمی برای مقابله با آلودگی هوا تنظیم شده اند احترام گذاشته نمی شود.

 

منابع: دانشنامه رشد، وبلاگ سرزمین سبز ، سایت عصر ایران و وبلاگ طبیعت در حرکت

   + سید مجید میر کاظمیان - ۱:۳۱ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۸ آذر ۱۳۸٩

جریان واریزه چیست؟

جریان های واریزه (Debris Flow)به شدت خطرناک اند. آنها می توانند خیلی سریع، فواصل طولانی را طی کرده و دره ها را کاملا پر کنند.

 

تعریف جریان واریزه

جریان واریزه یک توده متحرک از گل روان، ماسه، خاک، سنگ و آب است که تحت تاثیر جاذبه و نیروی ثقل به پایین سطح شیب دار حرکت می کند.به عبارت صحیح در یک جریان واریزه، مواد متحرک باید روان و مستعد جریان یافتن باشند و حداقل 50 درصد مواد باید قطعاتی به اندازه ماسه و یا بزرگ تر باشند.

برخی از جریان های واریزه ای بسیار سریع هستند و این جریان ها هستند که بسیار مورد توجه اند.در مناطقی که شیب ها بسیار تند هستند سرعت جریان ها می تواند تا 160 کیلومتر در ساعت برسد. به هر حال، بسیاری از جریان های واریزه ای بسیار آهسته هستند و بر روی شیب ها با سرعت 30 تا 60 سانتی متر در سال به پایین می خزند.

مناطق سر چشمه جریان واریزه اغلب با آبراهه های پرشیب وابستگی دارند، و نهشته های جریان واریزه ای معمولا در مخروط افکنه های واریزه ای مصب این آبراهه ها یافت می شوند.

 

مخاطرات جریان واریزه ای

سرعت و حجم جریان های واریزه ای آنها را بسیار خطرناک می سازند. همه ساله، در دنیا، افراد زیادی بوسیله ی جریان های واریزه ای کشته می شوند. این فاجعه می تواند با شناخت مناطق مستعد ایجاد جریان واریزه، آموزش مردمی که در آن مناطق زندگی می کنند، نظارت کردن بر آنها، محدود کردن توسعه ی مناطق مستعد، و اجرای برنامه های کاهش بار جریان های واریزه ای کنترل شود.

شرایط مورد نیاز برای ایجاد یک جریان واریزه:

مناطق مستعد برای یک جریان واریزه ای باید دارای شرایط زیر باشند:

-          یک شیب بسیار تند

-          ذخیره ی فراوانی از واریزه های سست و غیر چسبنده

-          منبع رطوبت فراوان

-          فقدان پوشش گیاهی

شناخت مناطقی که جریان های واریزه ای قبلا در آنها اتفاق افتاده اند و یا شرایط ذکر شده ی بالا در آنها وجود دارد، اولین مرحله از یک برنامه ی کاهش خطرات یک جریان واریزه است.

 

جریان واریزه، زمین لغزش و روانه گل

جریان های واریزه ای با زمین لغزش ها تفاوت دارند زیرا آنها از قطعات سست و غیر چسبنده تشکیل شده اند که آزادانه درون جریان جابجا می شوند در حالیکه یک لغزش شامل بلوک یکپارچه و چسبنده ای از مواد است که بر روی یک سطح گسیختگی می لغزند.

یک جریان گل متشکل از گل و آب است، در حالیکه جریان واریزه قطعات درشت تری به همراه دارد. حداقل 50 درصد جریان واریزه از قطعاتی در اندازه ماسه و بزرگ تر تشکیل شده است.

 


علل بروز جریان واریزه:

جریان های واریزه می توانند بوسیله حالت های بسیار متنوعی ایجاد شوند که در زیر به تعدادی از آنها اشاره می شود:

-          افزایش رطوبت: یک جریان ناگهانی آب حاصل از بارش سنگین باران، یا ذوب سریع برف می تواند در یک دره پر شیب به راه افتاده و واریزه های انباشته شده در آن را که برای حرکت به اندازه کافی سست هستند به جریان اندازد. آب به درون واریزه ها رسوخ کرده، مواد را لیز کرده، بر وزن آنها افزوده و یک جریان به راه می اندازد.

 

-          جدا شدن از تکیه گاه: جریان آب اغلب مواد را در راستای دیواره های طرفین مسیر خود می فرساید. این فرسایش می تواند ستبرای مواد اشباع شده انباشته شده بر روی دیواره های دره را کاهش داده، از وزن آنها کاسته و از میزان اتصال مواد به قاعده ی شیب بکاهد. این حالت می تواند یک جریان واریزه ای ناگهانی به راه اندازد.

 

 

-          گسیختگی نهشته های زمین لغزش قدیمی: برخی از جریان های واریزه ای از زمین لغزش های قدیمی نشات می گیرند. زمین لغزش های قدیمی ممکن است توده هایی ناپایدار را بر روی شیب های تند قرار داده باشند. یک جریان آب برفراز یک زمین لغزش قدیمی می تواند مواد لغزشی را روان کرده و یا با فرسایش در قاعده از میزان اتصال مواد به قاعده ی شیب بکاهد. هر یک از این دو می توانند یک جریان واریزه به راه اندازند.

 

-          آتش سوزی یا قطع درختان: برخی از جریان های واریزه ای بعد از آتش سوزی هایی اتفاق می افتند که گیاهان روییده بر روی شیب های تند را سوزانده اند. و یا بعد از قطع درختان و از بین بردن پوشش گیاهی رخ می دهند. قبل از سوختن یا قطع گیاهان ریشه ی آنها خاک را بر روی شیب نگه داشته و آب را از خاک بیرون می کشند. کم شدن اتصال خاک به بستر زیرین و افزایش رطوبت می تواند نتیجه از بین رفتن پوشش گیاهی باشد. بارانی که قبلا توسط گیاهان جذب می شد اکنون به سرعت بر روی شیب به راه می افتد. مقدار مناسبی از بارندگی بر روی زمین سوخته می تواند یک جریان واریزه ی بزرگ به راه اندازد.

 

-          فوران آتشفشانی: یک فوران آتشفشان می تواند به سرعت مقدار زیادی برف و یخ انباشته شده بر روی دامنه ی آتشفشان را ذوب کند. جریان ناگهانی آب می تواند نهشته های آذرآواری و خاکستر را برداشته و به پایین آتش فشان جریان یابد و آنها را به سرعت به سوی پایین دست تا مسافت های دور حمل نماید. در جریان فوران آتشفشان کوتوپاکسی (Cotopaxi) در اکوادور در سال 1877، جریان واریزه ای با سرعت متوسط 27 کیلومتر در ساعت در یک دره به راه افتاد و تا 300 کیلومتر دورتر جریان داشت. جریان های واریزه ای یکی از مرگ آور ترین حملات ناگهانی آتشفشان هاست.

          منبع: سایت geology.com

          ترجمه: سید مجید میرکاظمیان

 

 

 

   + سید مجید میر کاظمیان - ٤:۱٢ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢ آذر ۱۳۸٩