پهنه بندی خطر زمین لغزش با کمک تصاویر ماهواره ای

زمین لغزش ها از جمله عوامل ویرانگر و اثرگذار بر روی فعالیت های انسانی هستند که تاکنون به خوبی شناخته نشده اند. عوامل متعددی در وقوع یک زمین لغرش دخیل اند و وجود آنها می تواند خطر وقوع زمین لغزش در هر پهنه را افزایش دهد. شناسایی این عوامل و ارزش اثرگذاری هر عامل می تواند به پهنه بندی مناسب زمین برای خطر لغزش کمک کند.

داشتن یک نقشه پهنه بندی مناسب و دقیق می تواند در مرحله طراحی مسیر عبور راه ها و شریان های حیاتی به مهندسان طراح جهت مراعات فاصله ی مجاز و طراحی سیستم های نگهداری مناسب کمک شایانی نماید.

در این مطلب سعی نموده ام به زبان ساده مراحل تهیه یک نقشه پهنه بندی خطر زمین لغزش را شرح دهم. همه ی مراحل به کمک تصاویر ماهواره ای و در نرم افزار ArcGIS انجام شده است و از محدوده ی پروژه آزادراه منجیل - رودبار برای نمونه کاری استفاده شده است.

 


عوامل موثر در ایجاد زمین لغزش ها:
عوامل مختلف انسانی و طبیعی می توانند در مشارکت با یکدیگر خطر وقوع یک زمین لغزش را در یک منطقه افزایش دهند و یا نبود هر یک از آنها می تواند به پایداری دامنه ها کمک نماید. مهمترین این عوامل عبارتند از:
• جنس زمین
•کاربری زمین
•بارندگی
•ارتفاع از سطح دریا
•درصد و جهت شیب
•گسله ها و جنبش زمین
•فعالیت های راهسازی
•آبراهه ها و رودها

مراحل تهیه نقشه پهنه بندی:

1- به روزرسانی نقشه توپوگرافی 1:25000 با کمک تصویر ماهواره ای
2- تولید نقشه های عوامل موثر در زمین لغزش به تکفیک
3- وزن دهی به هر یک از عوامل موثر با توجه به سهم آنها در ایجاد لغزش
4- تجمیع نقشه های تولید شده و تولید نقشه پهنه بندی
5- چک کردن نقشه تولید شده با زمین لغزش های رخ داده در منطقه


به روزرسانی نقشه توپوگرافی 1:25000 با کمک تصویر ماهواره ای:

•به کمک تصاویر ماهواره نقشه توپوگرافی موجود در سیستم محلی دارای مختصات جهانی شده و زمین مرجع می گردد.
•از نقشه های DEM تهیه شده از تصاویر ماهواره ای جهت تولید نقشه های درصد شیب و جهت شیب استفاده می گردد.
•راه ها، ابنیه ها و کاربری اراضی و پوشش گیاهی به کمک تصویر ماهواره ای در نقشه های موجود به روز رسانی می گردد.


تولید نقشه های عوامل موثر در زمین لغزش:
به کمک نرم افزار Arc GIS نقشه عوامل موثر بر زمین لغزش هر کدام در یک لایه ی مجزا تهیه می گردد.


•جنس زمین:
براساس خواص سنگ شناسی منطقه

 

 

 

•کاربری زمین:

به 5 کلاس:
- زمین طبیعی
- مسکونی
- باغ
- جنگل
- صخره


•درصد شیب:

طبقه بندی شیب بر اساس کلاسهای:
- دشت
- تپه ماهور
- کوهستان
- کوهستان سخت


•جهت شیب:
طبقه بندی بر اساس جهت شیب دامنه ها :
- شمال
- شمال شرق
- شرق
- جنوب شرق
- جنوب
- جنوب غرب
- غرب
- شمال غرب




•فاصله از گسله ها:
با دور شدن از گسله ها احتمال وقوع لغزش کاهش می یابد.



•فاصله از راه ها:
با دور شدن از فعالیت های راهسازی که موجب دستکاری زمین می گردد، احتمال وقوع لغزش کاهش می یابد.


•فاصله از آبراهه ها و رودها:
آبراهه ها با افزایش آب بین منفذی و فعالیت های فرسایشی باعث افزایش خطر لغزش در اطراف خود می گردند.


 

تجمیع نقشه های تولید شده:

•وزن دهی به هر کلاس در نقشه های تولید شده بر اساس تاثیر آن کلاس در ایجاد لغزش
•تجمیع وزن های تمام کلاس ها در تمامی نقشه ها
•تولید نقشه پهنه بندی خطر لغزش


 

تولید نقشه پهنه بندی خطر لغزش:

•منطقه مورد مطالعه با توجه به تجمیع تمام نقشه ها به چهار پهنه تقسیم گردید.
•نتیجه کار با زمین لغزش های رخ داده در منطقه مقایسه گردید.
•زمین لغزش های رخ داده در پهنه پر خطر قرار داشته اند.


 

چک کردن نقشه تولید شده با زمین لغزش های رخ داده در منطقه


 

   + سید مجید میر کاظمیان - ٩:٠٥ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۳۱ شهریور ۱۳٩٥