رشته کوه راکی چگونه شکل گرفته است؟

 

چگونه یک رشته کوه می تواند در مرکز یک قاره ایجاد شود؟

کوه های راکی سیستم کوهستانی وسیعی در آمریکای شمال غربی است که از شمال به جنوب، از کانادا تا نیومکزیکو به طول ۴٨٣٠ کیلومتر گسترش یافته است. بلندترین قله ی رشته کوه راکی، مونت آلبرت در کلورادو است که ۴۴٠١ متر بالای سطح دریا قرار گرفته است.


 

شکل گیری رشته کوه راکی یک معما بوده است

شکل گیری کوه های راکی در کلورادو همیشه دانشمندان را متحیر کرده است. این کوه ها تقریبا ۶٠٠ مایل در درون قاره و بسیار دورتر از نزدیکترین مرز صفحه ی زمین ساختی است. تنها رشته کوه درون قاره ای قابل مقایسه هیمالیا است که دانشمندان دریافته اند که علت تشکیل آن تصادم دو صفحه ی قاره ای هند و اوراسیاست.

اما حقیقت این است که در اینجا هندی وجود نداشته که به امریکای شمالی برخورد کند و این یک معماست که کوه های راکی چگونه شکل گرفته اند.



 

پیوند بین کوه های راکی، طلا، نقره و شیل پیر (Pierre Shale)

اما اکنون دانشمندان پیشرفت هایی به سوی حل این راز دارند.دانشمندان یک مدل جدید از ایجاد کوه ها پیشنهاد کرده اند و نتایج تحقیقاتشان را در ویرایش ماه فوریه مجله ژئوسفر منتشر کرده اند. نه تنها تحقیقاتشان منشا کوه های راکی را شرح داده است، بلکه باعث روشن شدن سایر پدیده های زمین شناسی شده است. مثلا چرا یک نوار از نهشته های طلا، نقره و سایر فلزات قیمتی در سرتاسر کلورادو کشیده شده ، و چرا یک حوضه ی دریایی در ایالت های کلورادو و وایومینگ درست قبل از فرازش رشته کوه های راکی عمیق شده است. نهشته های این حوضه ی دریایی شیل های پییر هستند، یک لایه از شیل های خاکستری تیره که در راستای پیشانی رشته ی کلورادو کشیده شده است. اینکه چرا بیش از یک مایل از این مواد درون این منطقه انباشته شده اند یک معما بوده است.


نظریه های قبلی برای شکل گیری راکی

سابقا دانشمندان باور داشتند که صفحه ی اقیانوسی به زیر امریکای شمالی فرورانده شده و صفحه بالا آمده تا قسمت تحتانی قاره تمام مسیر را از اقیانوس تا کلورادو ساییده است. بر طبق این انگاره این عمل باعث فشرده شدن بخش وسیعی از زمین به سوی کوه ها شده است، درست مانند یک فرش که زیر پا جمع شده باشد. اما آن انگاره نمی تواند همه ی وقایع را شرح دهد. آن مدل جابجایی موادی را پیش بینی کرده است که هنوز در زیر کالیفرنیا و آریزونا یافت می شوند.


 

 

یک مدل برای کوه های راکی

مدل جدید وابسته به یک سنگ کره ای است که در زیر وایومینگ به طور غیر معمول ستبر شده است. پیش رفتگی این برآمدگی به درون محلول روان گوشته ی زیرین، یک مکش ایجاد کرده که وایومینگ جنوبی و کلورادو را به طرف پایین کشیده و یک حوضه را تشکیل داده است. این حوضه یا حفره، که در آن سازند شیلی پییر تشکیل شده، نیروهای کوهزایی را در درون قاره تقویت کرده و باعث شکل گیری کوه های راکی شده است. یک حوضه ی عظیم توسعه یافته و به طور ناگهانی این کوه ها از دل زمین برخاسته اند.

این انگاره اگر تایید شود نه تنها می تواند منشا زمین شناسی کوه های راکی را حل کند،بلکه همچنین می تواند مکانیزم هایی را که رشته کوه ها را در سراسر جهان ایجاد کرده اند روشن نماید. با این انگاره دانشمندان یک مجموعه ی جدید از فرایند هایی را که می توانند چگونگی توسعه ی رشته کوه ها را کنترل کنند، اضافه کردند که سابقا ارزش واقعی آنها دانسته نبود. توجه به این فرایند ها می تواند معمای دیگر رشته کوه ها روشن کند.

ترجمه: سید مجید میرکاظمیان

 منبع: سایت ژئولوژی

   + سید مجید میر کاظمیان - ۱۱:٤٧ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ۱٥ اردیبهشت ۱۳٩٠