EARTH

ویژگی های دیداری زمین شناسی مهندسی

سید مجید میر کاظمیان — Tue, 17 Apr 2012 06:40:58 GMT

در بررسیهای زمین شناسی عمومی در هر پروژه، سنگ های میزبان با مجموعه ای از ویژگیهای دیداری زمین شناسی مهندسی مشخص می گردند.

ویژگیهای دیداری زمین شناسی مهندسی بر پایه توصیه های انجمن جهانی زمین شناسی مهندسی (International Association of Engineering Geology=IAEG) و انجمن جهانی مکانیک سنگ (International Society of Rock Mechanics= ISRM) به شرح زیر است:

الف – مقاومت فشاری

مقدار تقریبی مقاومت است که با چکش زمین شناسی و یا چکش اشمیت در بررسیهای روی زمین برآورد می شود و بنابر پیشنهاد ISRM به 7 گروه بخش شده است که با نشانه (R=Rock) روی نقشه زمین شناسی مهندسی بازتاب داده می شود و مفهوم آنها به شرح زیر می باشد:

R₀ = سنگ با مقاومت بی‏نهایت کم 5/0-1 مگاپاسکال (E.W)

R₁= سنگ با مقاومت بسیارکم 5-1 مگاپاسکال(V.W)

R₂= سنگ با مقاومت کم 25-5 مگاپاسکال(W)

R₃= سنگ با مقاومت متوسط 50-25 مگاپاسکال(M.S)

R₄= سنگ با مقاومت زیاد 100-50 مگاپاسکال (S)

R₅= سنگ با مقاومت بسیارزیاد 250-100مگاپاسکال(V.S)

R₆= سنگ با مقاومت بی‏نهایت زیاد 250> مگاپاسکال(ES)

ب – ستبرای لایه ها

ستبرای لایه‏های سنگهای رسوبی – آتشفشانی – دگرگونی با نشانه L ، با دامنه تغییرهای زیر به کار برده می‏شود:

L₁: بسیار ستبر لایه – توده‏یی (>2m.)

L₂: ستبر لایه (2-0.6m.)

L₃_:: متوسط لایه (₀ 0.6-0.2 m)

L₄: نازک لایه ( 0.2-0.06m)

L₅: بسیار نازک لایه (<0.06m)

برای سنگهای نفوذی که دارای لایه‏بندی نیستند، نشانه L₀ در نظر گرفته می‏شود.

پ – فاصله داری درزه ‏ها و شکستگیها

برای فاصله داری درزه ‏ها نیز نشانه F با دامنه تغییر‏های زیر به کار برده می‏شود:

F₁: درزه داری خیلی پهن(Very wide = VW) >2.0m

F₂: درزه داری پهن (Wide = W) 2.0-0.6m.

F₃: درزه داری متوسط (Medium = M) 0.6-0.2m.

F₄: درزه داری نازک(Close = C) 0.2-0.06m.

F₅ : درزه داری خیلی نازک <0.06m. (Very close = V.C)

ت – هوازدگی

برای نمایش هوازدگی نیز، نشانه W با دامنه تغییرهای زیر به کار برده می ‏شود:

W₀ = سنگ کاملاً تر و تازه (Fresh) بدون هوازدگی قابل مشاهده

W₁ = سنگ با هوازدگی اندک (هوازدگی کمتر از 25 درصد)، هوازدگی فقط به صورت تغییر رنگ در سطح درزه‏های اصلی دیده می‏شود.

W₂= سنگ با هوازدگی متوسط (25 – 50 درصد‌سنگ دچار دگرسانی شده است)

W₃ = سنگ با هوازدگی زیاد (50-75درصد)، بیش از نیمی از سنگ یا دچار دگرسانی شده یا به خاک تبدیل شده است. بخشهای سالم سنگ به صورت شبکه‏های کوچک قابل مشاهده‏اند.

W₄ = سنگ کاملاً هوازده (بیش از 75 درصد) بخش اعظم سنگ دگرسان شده و یا به خاک تغییر شکل داده است. اما ساختار اصلی سنگ هنوز برجا مانده است.

W₅= خاک برجا (100 درصد سنگ دچار دگرسانی شده است) دراین حالت تمام مواد تشکیل دهنده سنگ دگرسان شده و هیچ نشانه‏ای از ساختار اصلی و اولیه سنگ قابل مشاهده نیست.

ث – بلوک ریزی

درسنگها به علت کارکرد نیروهای تکتونیکی، ناپیوستگیهایی به وجود می‏آید (به ویژه درزه‏ها) که از برخورد آنها با یکدیگر، توده سنگ یکپارچه به تکه‏ها و بلوک‏هایی با اندازه‏های متفاوت تبدیل می‏شوند. در دامنه‏ها، در اثر نیروی گرانشی، هوازدگی و فرسایش، این تکه‏ها و بلوکها فرو ریخته و به صورت پوششی روی سنگ اصلی قرار می‏گیرند. اندازة این تکه‏ها و بلوک‏ها نیز در توصیه‏های IAEG پیشنهاد شده است.

توجه به این تکه‏ ها و بلوکها به دو منظور است:

1) برآورد مقدار RQD که یک برآورد صحرایی است.

2) درکارهای صحرایی برون و درون زمینی (ترانشه‏ها، تونل، و … ) نیز با هر روشی اجرا شوند تکه سنگها و بلوکها فرو می‏ریزند،که اندازة آنها دست کم مانند روی زمین است اما گاهی بزرگتر هم می‏شوند که به نوع حفاری (آتشکاری و انفجار یا ماشینی) بستگی دارد.

نشانه حرفی این پارامتر BS است (Block Size)که اندازه‏های آن به صورت زیر تعریف شده است:

V.L.B.S = بلوکهای بسیار بزرگ. 8.0m³ > (>2m)

L.BS = بلوکهای بزرگ 0.2-8.0m³ (2-0.6m)

M.B.S = بلوکهای متوسط (0.6-0.2m) 0.2-0.008 m³

S.B.S = بلوکهای کوچک (0.2-0.06m) 0.0002-0.008m³

VS.B.S = بلوکهای خیلی کوچک (<0.06m.) <0.002m³

ج - نفوذپذیری

سنگها باتوجه به نمود آنها در روی زمین و وضعیت شکستگیها و حفره‏های به وجود آمده در آنها، نفوذپذیری ثانوی دارند که برآورد تقریبی آن بنابر توصیه‏های انجمن جهانی زمین‏شناسی مهندسی به صورت زیر است:

VHP = نفوذپذیری خیلی زیاد (Very high permeable) = m/s^2-10>

HP = نفوذپذیری زیاد m/s = (High Permeable)^4-10 – ^2-10

MP = نفوذپذیری متوسط m/s = (Moderately Permeable)^5-10 – ^4-10

SP = نفوذپذیری خیلی‏کم m/s = (Slightly Permeable)^7-10 –^5-10

VSP = نفوذپذیری خیلی کم m/s = (Very sligtly Permeable)^9-10 – ^7-10

IMP = نفوذناپذیر m/s = (Practically impermeable)^9-10 <

این 6 پارامتر یا ویژگیهای دیداری زمین شناسی مهندسی در سطح نقشه زمین‏شناسی و به صورت مثلث ساختاری بازتاب داده می شوند که نمودی از مشخصات مهندسی سنگ را در یک نگاه و به صورت مختصر در اختیار قرار می دهند.

مشخص کردن ویژگیهای دیداری یاد شده که یک حالت کلی و نمودارین می‏باشد، که در برونزدها قابل دریافت است و برپایه آنها می‏توان نمودی از ویژگیهای توده سنگ در زیرزمین و فضای حفاری تونل را بدست آورد و چنین وضعیتی هرگز با حفرگمانه بدست نمی‏آید. آنچه روشن است این است که در زیرزمین و به ویژه در ژرفای بیشتر، وضعیت توده سنگ در بسیاری از موارد، بهتر از سطح زمین است.

برای مثال ، هوازدگی توده سنگ، بازشدگی درزه‏ها در زیرزمین بهتر و یاخیلی بهتر از روی زمین می باشد اما ستبرای لایه‏ها(L)، فاصله ناپیوستگیها ازهم (F)، مقاومت فشاری سنگ سالم ( R) کم و بیش همان است که در سطح زمین برآورد می‏شود.

درموردنفوذپذیری توده سنگ به ویژه در آبخوان‏های زیرزمینی ضروری است، حفرگمانه و آزمایش نفوذپذیری (لوژون) انجام بشود. چون نمود روی زمین ممکن است در ژرفا بهتر و یا بدتر بشود.

شناسایی اقلیم و انواع آن برای زمین شناسی

سید مجید میر کاظمیان — Sun, 29 Jan 2012 08:11:55 GMT

اقلیم

ریشه کلمه آب وهواکه درزبان عربی اقلیم گفته می شودکلمه یونانی کلیما (Klima ) است که تقریبا درتمام زبانها ازهمین ریشه اقتباس شده است.

اقلیم شناسی علمی است که در جستجوی بیان و شرح طبیعت اقلیم و نیز اینکه به چه ترتیب از محلی به محل دیگر عوض گشته و همچنین اینکه چگونه وابسته به فعالیتهای بشری است، می‌باشد. این علم کاملا و بطور پیوسته وابسته به هواشناسی بوده و خود در مورد تغییرات روزانه جوی و نتایج آن بحث می‌کند.

دما، رطوبت، بارندگی و تناوب تغییرات اقلیمی بر فرایندهای هوازدگی و فرسایش تأثیر می گذارند و در هر منطقه اقلیمی این عوامل بر الگوی لندفرم های متفاوت مؤثرند. برای مثال در اقلیم مرطوب، بارندگی متراکم هوازدگی مکانیکی و شیمیایی را تسهیل می کند و پوشش گیاهی انبوه موجب تثبیت سنگ تجزیه شده و افزایش مواد آلی به آن می شود، در نتیجه لندفرم ها به داشتن توپوگرافی هموار و نیمرخ های خاکی عمیق گرایش دارند. در اقلیم خشک لندفرم ها عموما ناهموار هستند و خاک گسترش قابل توجهی بر عوارض سنگی ندارد. در این مناطق کمبود بارندگی و پوشش گیاهی باعث فرسایش آهسته و تدریجی می شود اما وقتی طوفان رخ می دهد، بارندگی شدید باعث فرسایش سریع همه موادی می شود که ممکن است تجزیه شوند.

عناصر الگوی مشخص کننده یک لندفرم، تحت تأثیر شرایط اقلیمی متفاوت هستند یک لندفرم در اقلیم های مرطوب و خشک الگوهای متفاوتی را از خود نشان می دهد. شناخت انواع اقلیم ها و اثراتی که این اقلیم ها بر روی لندفرم های مختلف دارند به ما در شناخت بهتر لندفرم ها و تفسیر آنها در عکس های هوایی کمک شایانی می نماید.

طبقه بندی اقلیم

قرار دادن شرایط متفاوت اقلیمی جهان در یک سیستم طبقه بندی ساده مشکل است؛ اقلیم شناسان (متخصصین آب و هوا) راه های بسیار زیادی از طبقه بندی و نقشه برداری مناطق اقلیمی همگن را آزمایش کرده اند. نقشه ها می توانند نشان دهنده تغییرات دما و مقدار بارندگی باشند، اما برای توضیح پیچیدگی اقلیمی جهان، عوامل دیگری مانند توزیع بارندگی در طول سال و روابط متقابل دما و بارندگی نیز می بایست در نظر گرفته شوند. در 1918، ولادمیر کوپن (Wladimir Koppen) از دانشگاه Grazاسترالیا، طرح طبقه بندی جهانی مناسبی را به وجود آورد که مقادیر ثابت (ماهیانه و سالیانه) دما و بارندگی را با محدوده های مرزهای گیاهی و خاکی شناخته شده، ترکیب کرده است. در این سیستم، یک فهرست مرتبه بندی شده از مناطق اقلیمی با کد ارائه شده است.

با این وجود، درجایی که نیاز به سیستمی است که زیربخش های فرعی اقلیم را به مناطق اقلیمی بزرگتر و همگن تبدیل کند، سیستم کوپن جهت استفاده در تحلیل زمین بسیار جزئی و مفصل است. بنابراین، طبقه بندی مورد استفاده در این کتاب فقط شامل چهار اقلیم اصلی- قطبی، خشک، مرطوب و حاره ای- است . این چهار نوع اقلیم نیازهای اولیه را برای طبقه بندی فرایند هوازدگی و توصیف پوشش گیاهی و خاکها فراهم می کنند.

توضیحات چهار نوع اقلیم اصلی که در زیر آمده تأثیر قابل توجه اقلیم بر فرایند هوازدگی مکانیکی و شیمیایی، ساختار خاک و نمایش توپوگرافی را بیان می کند.

چهار زیرگروه اقلیم- نیمه حاره ای، نیمه مرطوب، نیمه خشک و نیمه قطبی- در توضیحات زیر مطرح نشده اند، اما ویژگی های دمایی و بارندگی آنها مشابه اقلیم های اصلی مربوطه است. برای مثال، اقلیم نیمه مرطوب به مرطوب شبیه است در حالیکه بارندگی دراین ناحیه 20 تا 40 اینچ کمتر است.

اقلیم قطبی

این گونه نواحی، معمولا سرد و خشک، را در شمال کانادا، سیبری و در امتداد ساحل گرینلند می توان یافت. میزان بارش سالانه کمتر از 10 اینچ است؛ دمای متوسط ژانویه بین 20- تا 30- درجه فارنهایت و دمای متوسط ژوئیه حدود 40 درجه فارنهایت است. به علت پایین بودن دما، رطوبت کمی برای گیاهان موجود است، به استثنای زمانی که در فصل تابستان ذوب سطحی کمی حاصل می شود. هوازدگی ناشی از یخبندان در این نواحی غالب است که باعث ایجاد صخره های پوشیده از سنگریزه در زمین های مرتفع می شود. مناطق کم ارتفاع تر دربرگیرنده شاخص های دماکارستی می باشند، مانند: گوه های یخبندان چندگوشه و حوضچه مهره مانند (دانه تسبیحی) در طول رودها.

اقلیم خشک

بیشتر مناطق جهان دارای اقلیم خشک هستند (حدود %25 زمین های جهان). مناطق غرب- جنوب غربی ایالات متحده (در امتداد نوار باریکی در طول ساحل غربی آمریکای جنوبی)، بیشتر نقاط آسیای مرکزی، یک سوم شمالی آفریقا، و بخش مرکزی استرالیا دارای اقلیم خشک هستند.

مشخصه این نواحی، بارش سالانه کمتر از 20 اینچ می باشد. این نواحی می توانند گرم یا سرد باشند؛ بنابراین دمای ژانویه بین 20 تا 90 درجه فارنهایت و دمای ژوئیه بین 60 تا 90 درجه تغییر می کند. میزان تبخیر بیشتر از بارندگی است که این امر باعث می شود آب های زیرزمینی، به سطح آمده و تبخیر شوند. این موضوع باعث تشکیل نهشته های کربنات کلسیم، ژیپسی یا قلیایی در سطوح بالایی خاک می شود. چون سنگ های چندبلوری حاوی چندین نوع کانی متفاوت هستند، سریعتر از سنگ های حاوی یک نوع کانی (مانند سنگ آهک) هوازده می شوند. سنگ های ماسه سنگی یا سنگ آهکی در این مناطق، پوش سنگ ها و صخره های مرتفع را تشکیل می دهند؛ در حالیکه سنگ های چند بلوری (مانند سنگ های گرانیتی و دگرگون) بیشتر در زمین های هوازده کم ارتفاع یافت می شوند.

پوشش گیاهی این مناطق با فاصله های زیاد از یکدیگر قرار دارند و به حالت درختچه یا بوته زار مقاوم در برابر نمک هستند. در اقلیم نیمه خشک، علف های خوشه ای نیز یافت می شوند. به علت بارش کم، فرایندهای هوازدگی مکانیکی و شیمیایی بسیار کند صورت می گیرند. تجزیه شیمیایی همراه با آب بر تجزیه مکانیکی غالب است و خاکی را تولید می کند که کاملا فاقد ماده آلی بوده یا دارای ریشه های ناپیوسته است. این نوع خاک شدیدا مستعد فرسایش بادی است و باعث تشکیل لندفرم های حاصل از باد می شود.

اقلیم مرطوب

مشخصه اقلیم مرطوب، غالب بودن بارندگی بر تبخیر و تجمع بیشتر و سریعتر گیاخاک نسبت به مصرف آنها توسط موجودات زنده ذره بینی است. نیمه شرقی ایالات متحده، جنوب آمریکای جنوبی، ساحل غربی استرالیا، بیشتر نواحی نیوزلند، جزایر ژاپن، و کمربندی سرتاسری در آسیای مرکزی دارای اقلیمی مرطوب می باشند. میزان بارندگی بین 40 تا 80 اینچ در سال تغییر می کند؛ میانگین دما در ژانویه بین 20 تا 60 درجه فارنهایت و در ژوئیه بین 50 تا 80 درجه می باشد. هوازدگی مکانیکی و شیمیایی، هر دو در این نوع اقلیم رخ می دهند؛ و هوازدگی ناشی از یخبندان دلیل اصلی تجزیه شدید سنگ ها است. خاک ها در افق های سطحی شسته می شوند و پسماندی غنی از سیلیس با درصد بالای مواد آلی برجای می گذارند. این خاک ها، نیمرخ های عمیقی را ایجاد کرده و توسعه می دهند؛ فرم های توپوگرافی گسترده ای نیز ایجاد می شوند که بعدها به وسیله خزش خاک و فرسایش آب شکل می گیرند. گاهی اوقات، سنگ بستر مقاومی در امتداد دامنه ها رخنمون می شود؛ به طور کلی عمق خاک در پشته ها کمتر و در دره ها بیشتر است.

اقلیم حاره ای (گرمسیری)

گرما و بارندگی همراه با فصل خشک کوتاه از مشخصات اقلیم حاره ای است. آمریکای جنوبی و مرکزی، جنوب مکزیک، فلوریدای جنوبی، کوبا، جزایر هند غربی(west Indies)، جنوب بخش مرکزی آفریقا، جنوب هند، و جنوب شرقی آسیا اقلیمی حاره ای دارند. میزان بارندگی بین 60 تا 80 اینچ در سال است؛ میانگین دما در ژانویه و ژوئیه بین 70 تا 90 درجه فارنهایت می باشد. به علت بارش های سنگین و دمای بالا، هوازدگی شیمیایی غالب است. خاک های باقیمانده این مناطق شامل غلظت های بالایی از اکسید آهن و آلومینیوم می باشند که در برخی موارد به صورت سنگ معدن استخراج می شوند. خاک های مناطق حاره ای مانند لاتریت و بوکسیت برای کشاورزی مناسب نیستند. مناطق پوشیده از سنگ آهک در اقلیم حاره ای، اشکال توپوگرافی خاصی را از قاره ها، مخروط های سوزنی شکل، و صخره های مخروطی با شیب تند (که در اثر تحلیل سریع کربنات کلسیم توسط اسید کربنیک توسعه یافته اند) نشان می دهند.

منابع:

- کتاب تحلیل زمین (راهنمای انتخاب ساختگاه با استفاده از تفسیر عکس های هوایی) نویسنده: داگلاس اس. وی (دانشگاه هاروارد)

- وبسایت سیویلیکا

جریان های شکافنده و خطر غرق شدن

سید مجید میر کاظمیان — Mon, 18 Jul 2011 05:51:54 GMT

توسط یکی از دوستان ایمیلی بدستم رسید که به صورت علمی و قابل فهم خطرات ناشی از شنا در دریا را گوشزد و راه های مقابله با آن را آموزش می داد. از آنجایی که هر ساله تعداد زیادی از هموطنانمان در دریاهای کشور جان خود را از دست می دهند خواندن این مقاله برای همه از اهمیتی دوچندان برخوردار می شود. لذا با ذکر منبع و نام نگارنده و تشکر صمیمانه از ایشان این مقاله را در ادامه به حضورتان تقدیم می کنم:

هر ساله شاهدیم که صدها نفر از هموطنانی که برای گذراندن تعطیلات تابستان و اندکی تفریح به دریا می‌روند، به یکی از بدترین اشکال مرگ که همان غرق‌شدگی است، گرفتار شده، خاطره‌ای تلخ نیز در ذهن و جان بازماندگان بر جای می‌گذارند. با وجودی که در سالهای اخیر دلیل اصلی مرگ شناگران دریای خزر به خوبی شناخته شده است، لیکن اطلاع رسانی کافی در این زمینه صورت نگرفته و متأسفانه هر سال در فصل گرما، همان وقایع اسفناک سال قبل تکرار می‌شوند. خواندن چند خط زیر می‌تواند برای شما و عزیزانتان اهمیت حیاتی داشته باشد. لذا اندکی برای آن وقت بگذارید.

شنا در دریا هرگز مشابه شنا در استخر نیست و علاوه بر دانستن فن شنا و داشتن مهارت زیاد، باید ویژگیهای آب دریا را نیز شناخت. آب شور دریا در صورت برخورد با چشم، سوزش چشمی دردناکی ایجاد می‌کند و تمرکز شناگر را کاملاً از بین برده و او را در یافتن مسیر ساحل ناتوان می‌کند. در صورت ورود آب دریا به نای و ریه فرد، سرفه‌های شدیدی ایجاد می‌شود که عملاً شنا کردن را غیرممکن ساخته و شناگر کاملاً مستأصل می‌شود. ضربات امواج دریا، فرد را با خود به این سو و آن سو برده، تمام توان و انرژی وی را مستهلک می‌کنند. گل‌آلود بودن آبهای ساحلی دریای خزر موجب می‌شود که حتی با عینک شنا هم نتوان در زیر آب چیز زیادی مشاهده کرد و مثلاً ناحیه کم‌عمق را از عمیق تشخیص داده یا فرد در حال غرق شدن را در زیر آب یافت. فردی که در چنین شرایطی به دام افتد، بسیار دشوار بتواند خود را از مهلکه نجات دهد. ضمناً مطابق یک اصل، برای شنای افراد بالغ در آبهای دریایی با عمق بیش از یک و نیم متر، نه تنها آنها باید فنون شنا را به خوبی بدانند بلکه لازم است به توان فیزیکی و استقامات بدنی بالای خود نیز اطمینان داشته باشند. حتی با وجود مهارت بالا و توان بدنی فوق‌العاده، هنوز هم دریا جای امنی برای شنا نیست، چراکه:

جریان‌های ساحلی از عمده دلایل مرگ شناگران حرفه‌ای می‌باشند.

امواج دریا با حرکت به سمت ساحل همواره حجم زیادی از آب را به طرف خشکی منتقل می‌کنند. این حجم وسیع از آب می‌باید دوباره به داخل دریا برگردد و برای این منظور در نقاطی از ساحل، به صورت تقریباً غیر قابل پیش‌بینی، درون آب دریا آب‌راهه‌هایی به طرف دریا ایجاد می‌شود که در آن آب با سرعت زیادی بر خلاف جهت امواج (یعنی از سمت ساحل به سمت دریا) جریان می‌یابد. این جریانها کاملاً از امواج آب متفاوت بوده و به آنها جریانهای ساحلی، جریانهای شکافنده (RipCurrents)، یا جریانهای مرگبار گفته می‌شود که در بسیاری نقاط جهان و بویژه در سواحل دریای خزر، تلفات جانی بسیاری را به بار می‌آورند.

جریان شکافنده از بالا شبیه یک بادبزن دستی است که دسته آن به سمت ساحل، و دهانه آن به سمت دریا می‌باشد. دسته این بادبزن بیشترین قدرت را دارد و صرف‌نظر از اینکه شناگر چقدر شنا بلد است یا چقدر توان جسمی دارد، عملاً برگشت وی به سمت ساحل را غیر ممکن ساخته، او را سریعاً با خود به داخل دریا می‌کشاند. برای درک بهتری از قدرت این جریان باید گفت که سرعت این جریان معمولاً از رکورد سرعت شنای المپیک نیز بالاتر است؛ بدین معنی که حتی بهترین قهرمان شنای المپیک نیز نمی‌تواند بر خلاف آن شنا کرده و به طرف ساحل برگردد. عرض جریان شکافنده بین 3 تا بیش از 60 متر، و طول آن به داخل دریا بسیار متفاوت است (گاهی فقط در ناحیۀ شکسته شدن امواج یا همان محلی که موج فرو ریخته و کف سفید رنگ تشکیل می‌دهد بوده، گاهی نیز تا ده‌ها متر به داخل دریا کشیده می‌شود).

علائم جریان شکافنده

تشخیص زمان تشکیل جریان شکافنده برای افراد عادی دشوار است. در بسیاری موارد دیده شده که افراد بسیاری در دریا مشغول شنا کردن بوده، همه چیز عادی و خوشآیند به نظر می‌رسد، اما در همین بین یک نفر در میان جریان شکافنده به سادگی و بی‌سروصدا غرق می‌شود. لذا جریان شکافنده الزاماً مختص دریاهای طوفانی و مناطق پرخطر نیست. مواقعی که دریا موّاج است، احتمال تشکیل جریان‌های شکافنده بسیار زیاد است. لذا در این شرایط نباید وارد آب دریا شد و بهترین کار این است که شنا را به زمانی دیگر موکول کرد و از زیبایی‌های ساحل لذت برد. توجه داشته باشید که جریانهای شکافنده در تمام دریاها، دریاچه‌ها و اقیانوس‌ها می‌توانند رخ دهند.

برخی نشانه‌های قابل رؤیت جریان‌های شکافنده عبارتند از:

- آب در محل جریان شکافنده آرام و بدون موج است.

- رنگ آب در محل جریان شکافنده با بقیه نقاط تفاوت دارد (شکل‌های بالا).

- خطی از آب کف آلود، خزه یا زباله در محل جریان شکافنده به سمت دریا حرکت می‌کنند.

- امواجی که به سمت ساحل می‌آیند، در محل جریان شکافنده دچار شکست می‌شوند.

- در بسیاری از نقاط در سواحل گیلان و مازندران ساحل ماسه‌ای است. در ساحل ماسه‌ای علایمی شبیه اشکال هلالی وجود دارد. نوک هلال جایی است که جریان شکافنده تشکیل می شود.

روش فرار از جریان شکافنده:

چنانچه درون یک جریان شکافنده گرفتار شدید، نخست آرامش خود را حفظ کنید. دوم اینکه هرگز، هرگز و هرگز بر خلاف جریان شکافنده و به سمت ساحل شنا نکنید. این اقدام مرگبار منجر به خسته شدن کامل شناگر شده و شناگر از رمق افتاده به راحتی غرق خواهد شد. در عوض خود را بر روی آب نگاه دارید؛ اکنون دو گزینه پیش روی شماست:

1- اگر توان بدنی بالایی برای شنا دارید:

الف- به صورت موازی با ساحل حرکت کرده و از مسیر جریان کاملاً خارج شوید و سپس به صورت مورب به سمت ساحل برگردید (شکل زیر را ببینید).

ب- یا اینکه برای خروج از جریان شکافنده، موازی با ساحل در عمق آب شنا کنید. در اعماق زیرین آب، جریان شکافنده قدرت کمتری دارد. لذا می‌توان به این طریق از مسیر جریان فرار کرده، آنگاه از آب عمیق به آرامی و به صورت مورب به سطح بازگشت و به صورت مورب به ساحل برگشت. دقت کنید که این روش نیازمند توانایی حبس نسبتاً طولانی تنفس می‌باشد.

2- اگر توان بدنی معمولی دارید:

هم جهت با جریان به سمت دریا حرکت کنید. معمولاً جریان پس از طی چندین متر تا چند ده متر، قدرت خود را از دست می‌دهد. در اینجا می‌توانید با صورت موازی با ساحل از جریان فرار کرده و پس از طی چندین متر و دور شدن از جریان، ابتدا نفس بگیرید، سپس تقاضای کمک کنید و بعد به صورت مورب به سمت ساحل برگردید. لازم به ذکر است که معمولاً دریا در خارج ناحیه شکست امواج آرام‌تر است. ناحیه شکست امواج، ناحیه‌ای است که موج در آنجا فرو ریخته و به رنگ کف سفید دیده می‌شود، و این ناحیه برای شناکردن مناسب نیست. بنابراین شناگری که بتواند خود را در در خارج ناحیه شکست امواج روی سطح آب نگاه دارد، از جریان شکافنده در امان خواهد بود (البته به طور کلی فاصله گرفتن زیاد از ساحل برای بیشتر شناگران به هیچ وجه قابل توصیه نیست).

در هر دو دسته افراد با توان بدنی بالا و با توان بدنی معمولی:

اگر تشخیص دادید که کمکی به شما نخواهد رسید و باید با توان خود به طرف ساحل برگردید، همراه با امواج خود را به ساحل برسانید. هنگامی که امواج بزرگ به سمت شما می‌آیند، چند ثانیه نفس بگیرید و حدود یک متر زیر آب بروید تا از ضربه موج در امان بمانید. توجه داشته باشید که ممکن است دوباره درون جریان شکافنده دیگری گرفتار شوید. در این هنگام نیز شک نکرده و اجباراً همراه آن به سوی دریا برگردید، ولی مجدداً بر طبق اصول پیش‌گفته به سمت ساحل بازگشت کنید.

چند توصیۀ مهم

جریان شکافنده معمولاً بسیار قوی بوده و به راحتی می‌تواند حتی جان شناگران بسیار ماهر را به خطر اندازد. اگر شما یا عزیزانتان هنوز شنا در دریا را کاملِ کامل فرا نگرفته‌اید، اگر به توان بدنی خود برای شنا کردن در دریای مواج و فنون شناور نگه داشتن خود بر روی موج اطمینان ندارید، بهترین کار این است که در دریا شنا نکنید. یا لااقل در همان لبۀ دریا از خنکی آب لذت ببرید، و دچار دردسرهای فوق و مصیبتهای جبران‌ناپذیر نگردید.

در بستر آب سواحل دریای خزر (به ویژه از آستارا تا نکا) پشته‌های ماسه‌ای وجود دارد که با ایستادن بر روی آنها چنین تصور می‌شود که در ناحیۀ کم‌عمقی حضور داریم. ولی با فقط اندکی جابه‌جایی، عمق آب شدیداً افزایش می‌یابد؛ ضمناً پشته‌های ماسه‌ای ناپایدار بوده و گاهی زیر پای فرد فرو ریخته و او را در عمق زیاد آب گرفتار می‌کنند. در برخی مناطق نیز عمق آب به صورت ناگهانی زیاد می‌شود. این حالت مشابه این است که بر روی لبۀ کوهی حرکت کنید که با یک قدم به جلو، زیر پایتان درّه‌ای پدیدار شود. فردی که شنا بلد نباشد، دیگر نمی‌تواند به عقب برگردد و به همین راحتی جان خود را از دست می‌دهد.

بالا آمدن آب دریای خزر در چند سال اخیر موجب شده که بسیاری از ساختمانها و تأسیسات ساحلی، و چاه‌های آب و فاضلاب آنها، در زیر آب ساحل مدفون شوند. در سواحلی که پاکسازی صورت نگرفته، شناگر در هنگام شیرجه ممکن است با اشیاء چوبی و فلزی و سنگی به جای مانده از این ساختمانها برخورد کند. ضمناً چاه‌های آب و فاضلاب می‌توانند شناگران را به داخل خود بمکند.

لذا اگر قصد شنا دارید؛ در مناطق پاکسازی شده و در حضور نجات غریق به این امر اقدام کنید. و باور کنید که بسیاری از مناطق «شنا ممنوع» با توجه به خطرات ساحل آن ناحیه و متعاقب مرگ‌ومیرهای بسیاری که داشته است به این نام لقب گرفته‌اند.

فراموش نکنید که دریا در عین زیبایی و آرامش، جان انسانهای عزیز بسیاری را گرفته است؛ افرادی که هرگز در هنگام ورود به آب، تصورش را هم نمی‌کردند به چنین مرگ دلخراشی مبتلا شوند.

شاید خواندن این نوشته بتواند جان انسان دیگری را نجات دهد. لذا آن را برای دوستانتان ایمیل کنید یا پرینت آن را بین دوستانتان پخش کرده یا در معرض دید آنها قرار دهید.

گردآوری: دکتر سیاوش

منبع:

وب سایت مرکز ملی اقیانوس شناسی: ((http://www.inco.ac.ir

و سایت پزشکان ایران: (http://www.pezeshkan.org/)

و سایت شمال نیوز (http://shomalnews.com)

روند تحلیل زمین از طریق عکس های هوایی

سید مجید میر کاظمیان — Thu, 26 May 2011 07:55:11 GMT

تحلیل ساختگاه با عکس های هوایی باید به صورت نظام مند انجام گیرد، برای اینکه بی دقتی در این مرحله از تحقیق، بر دقت نتایج آتی تأثیرگذار خواهد بود. همیشه باید از عکس های با دید استریو یا برجسته نما ( (stereovisionدر کنار دیگر منابع اطلاعاتی موجود مانند: فتوموزاییک ها، نقشه های توپوگرافی، گزارشات خاک ها و آب های زیرزمینی و غیره استفاده کرد. تحلیلی صحیح، ترکیبی از مراحل زیر است:

(1) مرزهای ساختگاه باید در نقشه مشخص شوند (ترجیحا چهارگوش سازمان زمین شناسی). منابع عکس های برجسته نما می بایست بررسی شود. بهتر است که به مقیاس، نوع، تاریخ و کیفیت عکس های موجود با توجه به منطقه خاص مورد تحقیق و فعالیت مورد نظر توجه شود. اگر عکس ها در دسترس نبودند، مشخصات و خصوصیات پرواز جهت عکس برداری هوایی باید مشخص شوند.

(2) باید منطقه اقلیمی را به همراه دیگر شرایط محلی که ممکن است در طرح های فیزیکی و فرهنگی عکس ها منعکس شوند، مشخص کرد. گروه های اصلی لندفرم ها باید شناسایی شوند. برای مثال: آیا ناحیه مورد نظر از یخ پوشیده شده یا در منطقه بارزی از سنگ های رسوبی، آذرین، یا دگرگونی قرار دارد؟ این امر باعث می شود که توجهات بر یک یا چند گروه عمده از لندفرم ها معطوف شود.

(3) فتوموزائیک و یا دیگر پوشش های نقشه ای مناطق اطراف؛ می بایست برای کمک به شناسایی فضا یا شرایط مرزی منطقه تهیه شوند.

(4) گزارشات ویا نقشه های وابسته به منطقه مورد نظر باید آماده و بررسی شوند؛ برای مثال: گزارشات مربوط به خاک مرکز حفاظت خاک، ثبت چاه ها، مطالعات آب شناسی (هیدرولوژی) و نقشه های توپوگرافی، زمین شناسی سطحی، و زمین شناسی سنگ بستر. چنین مواردی راهکارهایی را در اختیار کارشناس تحلیل عکس ها می گذارد که به وسیله آنها می تواند تفسیرهای اولیه خود را بازبینی و اصلاح کند (متأسفانه، اطلاعات موجود به ندرت در دسترس هستند که باعث وابستگی بیشتری به بررسی های صحرایی می شوند).

(5) هنگامیکه عکس های هوایی ساختگاه تهیه شدند باید بررسی شده و در وضعیت مناسبی به صورت زیر برای مشاهده سه بعدی قرار گیرند. طوری عکس ها را قرار دهید که تمام ارقام یا در سمت چپ و یا راست مشاهده کننده قرار گیرد. سپس عکس ها را در وضعیتی قرار دهید که نواحی که دارای تصویر مشابهی هستند، روی هم بیفتند (حدود %60 از هر دو عکس ها). مکان شیئی را که در هر دو عکس ظاهر شده، مشخص کنید مانند: یک استخر یا ساختمان یا پوشش گیاهی. بعد عکس ها را از هم جدا کنید، بنابراین حدود ¼ 2 اینچ بین اشیاء فاصله می افتد (این امر در صورتیکه شیء انتخاب شده نزدیک لبه یکی از عکس ها باشد آسان تر انجام می شود). بعد عدسی های استریویی (Stereoglass) را مستقیما روی دو شیء بگذارید. بعد از تنظیم لنزها، به آن دو شیء نگاه کرده و عکس ها را تنظیم کنید تا تصاویر طوری میزان شوند که به صورت یک تصویر سه بعدی دیده شوند. اگر در تهیه تصویر سه بعدی دچار مشکل شدید، چشمان خود را یکی درمیان به سرعت باز و بسته کنید و ببینید که آیا آن دو شیء آنقدر به یکدیگر نزدیک هستند تا روی هم قرار گیرند؛ سپس عکس ها را تنظیم کنید تا تصاویر به درستی میزان شوند. اگر برای اولین بار است که این روش را به کار می برید، توصیه می شود که زوج های استریوسکوپی تنظیم شده موجود را مشاهده کنید. این موضوع به مبتدیان کمک می کند تا با شکل و ظاهر تصاویر سه بعدی که به طور صحیحی آماده شده اند، آشنا شوند. عکس ها بعد از تنظیم باید به طور کامل اسکن (مرور) شوند و هرگونه ساخت (بافت)، الگو یا ویژگی خاصی که پدیدار شده اند، باید مورد توجه قرار گیرد (و ثبت شود).

(6) پس از بررسی اولیه عکس ها، مرزهای مربوط به نواحی آبی، زمین یا بافت باید بر روی کاغذ شمعی یا کالک که روی عکس گذاشته شده است، کشیده شود. تمایزات ساده این مرحله به صورت طبقه بندی صخره ای، مسطح یا طبقه بندی غیرتوپوگرافی نواحی ساحلی است.

(7) باید عکس ها را با توجه به عناصر الگوی پایه ای توپوگرافی، الگوهای زهکشی، مشخصات آبکند، عوارض فرسایشی، مرز لندفرم، رنگ یا تن عکس هوایی، توزیع کاربری زمین، پراکندگی گیاهی و عوارض ویژه تحلیل و بررسی کرد. هر عنصر الگو باید یکبار با عناصر دیگر و یکبار هم با الگوی کلی بررسی شود.

(8) عناصر الگو و فرضیه ارائه شده درباره ساختار زمین ریختی پایه و ترکیب ساختگاه مورد نظر باید تفسیر شوند. به جداول تفسیر لندفرم در فصل های 6 تا 11 برای محدوده لندفرم های ممکن و عناصر الگوی همراه آنها رجوع شود. باید فرضیه ارائه شده را با بررسی مجدد عوارض کوچک موجود در عکس ها و رفع هر گونه اختلافی اصلاح کرد؛ چنانچه تمامی اجزای اصلی و الگوهای کوچک به هم وابسته و مکمل یکدیگر باشند، فرضیه مربوط به مواد مادر اولیه و لندفرم های وابسته تأیید می شود.

(9) تفسیر حاصل باید با کنترل صحرایی جهت بازبینی فرضیه و افزودن اطلاعات خاص مورد نیاز برای نقشه برداری تفصیلی خاک ها، عمق سطح ایستابی، عمق سنگ بستر و ... تکمیل شود.

برگرفته از کتاب تحلیل زمین (راهنمای انتخاب ساختگاه با استفاده از تفسیر عکس های هوایی)

نویسنده: داگلاس اس. وی (دانشگاه هاروارد)

تمیز کردن پوسته ی فسیل ها

سید مجید میر کاظمیان — Thu, 12 May 2011 06:22:06 GMT

بعد از یک جستجوی روزانه برای یافتن فسیل ها، هنوز یک کار باقی مانده و آن تمیز کردن پوسته ی فسیل های جمع شده است. برای اینکه ریزه کاری های پوسته ی فسیل را ببینیم و آنها را آماده ی مطالعه و نمایش کنیم باید آنها را تمیز نمائیم. روش های متنوعی برای این کار موجود است و ما باید بهترین روش را برای هر فسیل انتخاب نماییم تا در هنگام تمیز کردن آن آسیبی به فسیل وارد نشود. در زیر به تعدادی از این روش ها اشاره می شود:

1- مسواک و آب:

براکیوپود ها معمولا به خوبی به کمک آب، مسواک و مقدار کمی از مایع ظرفشویی تمیز می شوند. پوسته باید در شرایط خوبی باشد و فقط گل و ماتریکس سست و قابل حل فسیل را احاطه کرده باشند. کمی مایع ظرفشویی را درون فنجانی از آب ریخته و به آرامی با مسواک فسیل را درون این محلول برس می کشیم. توجه داشته باشید که استفاده از این روش برای پوسته ی فسیلی که شکاف دارد ممکن است باعث شکسته شدن یا حل شدن آن شود.

2- ابزار دندانسازی:

یکی دیگر از روش های تمیز کردن فسیل ها استفاده از خلال دندان های استیل مقاوم و زداینده (scraper) هایی مانند آنچه که دندانپزشکان برای جرم گیری دندان ها استفاده می کنند می باشد. این روش بسیار کارا اما وقت گیر است. برای این کار می توان از یک خلال دندان استیل و یک ذره بین برای زدودن ماتریکس از خطوط باریک فسیل استفاده کرد. یک زداینده ی استیلی مقاوم در زدودن شیل های نازک چسبیده به پوسته فسیل بسیار موثر است.

3- چکش بادی:

برای فسیل هایی که در سنگ ها مدفون هستند، از چکش بادی استفاده می شود. این چکش ها مدل کوچکی از چکش های بادی (jackhammer) می باشد که کارگران ساختمانی برای خردکردن سنگ استفاده می کنند. چکش بادی در سنگ نفوذ کرده و فسیل آشکار می گردد. این چکش های بادی بسیار کوچک بوده و باید با کمک ذره بین از آنها استفاده نمود تا فقط سنگ را برداشته و آسیبی به فسیل نرساند. کوچکترین حرکت نابجای چکش می تواند فسیل را خراب کند.

4- دستگاه ماسه پاش کوچک

سنگ های نرم و شیل ها با استفاده از دستگاه ماسه پاش کوچک (micro sandblaster) برداشته می شود. این دستگاه با فشار بالا هوای حاوی پودر سیلیس را از طریق یک لوله به بیرون منتقل می کند و با کمک آن می توان سنگ های نرم قرار گرفته بر روی فسیل را، بدون آنکه به فسیل سخت تر آسیبی وارد شود، پاکسازی کرد. سختی سنگ و فسیل درون آن اندازه ی دهانه ی لوله و قدرت سایندگی پودر مورد استفاده در دستگاه را تعیین می کند. شروع کار با نازک ترین دهانه و نرم ترین پودر است و در ادامه بر مواد ساینده افزوده می شود. استفاده از فشار خیلی بالا و مواد با سایندگی قوی می تواند باعث نابودی فسیل شود. این کار می بایست در زیر میکروسکوپ در حالیکه از عینک محافظ و ماسک فیلتر دار استفاده می شود، انجام پذیرد.

5- دستگاه دوار سریع

مارک های بسیار زیادی از دستگاه های دوار سریع (high-speed rotary tool) در فروشگاه ها یافت می شود که می توان از آنها در تمیز کردن پوسته ی فسیل ها کمک گرفت. استفاده از یک دستگاه دوار سریع برای سایش و پاکسازی مواد اضافی روی پوسته ی فسیل ها می تواند جایگزین قلم و چکش بادی شود. همچنین می توان با استفاده از یک سر مخصوص صیقل دادن که بر روی دستگاه نصب می شود برای صیقل دادن فسیل های تازه پاکسازی شده استفاده نمود.

منبع:

Paleotechniques; Rodney M. Feldmann, Ralph E. Chapman and Joseph T. Hannibal; 1989

ترجمه: سید مجید میرکاظمیان

رشته کوه راکی چگونه شکل گرفته است؟

سید مجید میر کاظمیان — Thu, 05 May 2011 08:17:47 GMT

چگونه یک رشته کوه می تواند در مرکز یک قاره ایجاد شود؟

کوه های راکی سیستم کوهستانی وسیعی در آمریکای شمال غربی است که از شمال به جنوب، از کانادا تا نیومکزیکو به طول ۴٨٣٠ کیلومتر گسترش یافته است. بلندترین قله ی رشته کوه راکی، مونت آلبرت در کلورادو است که ۴۴٠١ متر بالای سطح دریا قرار گرفته است.

شکل گیری رشته کوه راکی یک معما بوده است

شکل گیری کوه های راکی در کلورادو همیشه دانشمندان را متحیر کرده است. این کوه ها تقریبا ۶٠٠ مایل در درون قاره و بسیار دورتر از نزدیکترین مرز صفحه ی زمین ساختی است. تنها رشته کوه درون قاره ای قابل مقایسه هیمالیا است که دانشمندان دریافته اند که علت تشکیل آن تصادم دو صفحه ی قاره ای هند و اوراسیاست.

اما حقیقت این است که در اینجا هندی وجود نداشته که به امریکای شمالی برخورد کند و این یک معماست که کوه های راکی چگونه شکل گرفته اند.

پیوند بین کوه های راکی، طلا، نقره و شیل پیر (Pierre Shale)

اما اکنون دانشمندان پیشرفت هایی به سوی حل این راز دارند.دانشمندان یک مدل جدید از ایجاد کوه ها پیشنهاد کرده اند و نتایج تحقیقاتشان را در ویرایش ماه فوریه مجله ژئوسفر منتشر کرده اند. نه تنها تحقیقاتشان منشا کوه های راکی را شرح داده است، بلکه باعث روشن شدن سایر پدیده های زمین شناسی شده است. مثلا چرا یک نوار از نهشته های طلا، نقره و سایر فلزات قیمتی در سرتاسر کلورادو کشیده شده ، و چرا یک حوضه ی دریایی در ایالت های کلورادو و وایومینگ درست قبل از فرازش رشته کوه های راکی عمیق شده است. نهشته های این حوضه ی دریایی شیل های پییر هستند، یک لایه از شیل های خاکستری تیره که در راستای پیشانی رشته ی کلورادو کشیده شده است. اینکه چرا بیش از یک مایل از این مواد درون این منطقه انباشته شده اند یک معما بوده است.

نظریه های قبلی برای شکل گیری راکی

سابقا دانشمندان باور داشتند که صفحه ی اقیانوسی به زیر امریکای شمالی فرورانده شده و صفحه بالا آمده تا قسمت تحتانی قاره تمام مسیر را از اقیانوس تا کلورادو ساییده است. بر طبق این انگاره این عمل باعث فشرده شدن بخش وسیعی از زمین به سوی کوه ها شده است، درست مانند یک فرش که زیر پا جمع شده باشد. اما آن انگاره نمی تواند همه ی وقایع را شرح دهد. آن مدل جابجایی موادی را پیش بینی کرده است که هنوز در زیر کالیفرنیا و آریزونا یافت می شوند.

یک مدل برای کوه های راکی

مدل جدید وابسته به یک سنگ کره ای است که در زیر وایومینگ به طور غیر معمول ستبر شده است. پیش رفتگی این برآمدگی به درون محلول روان گوشته ی زیرین، یک مکش ایجاد کرده که وایومینگ جنوبی و کلورادو را به طرف پایین کشیده و یک حوضه را تشکیل داده است. این حوضه یا حفره، که در آن سازند شیلی پییر تشکیل شده، نیروهای کوهزایی را در درون قاره تقویت کرده و باعث شکل گیری کوه های راکی شده است. یک حوضه ی عظیم توسعه یافته و به طور ناگهانی این کوه ها از دل زمین برخاسته اند.

این انگاره اگر تایید شود نه تنها می تواند منشا زمین شناسی کوه های راکی را حل کند،بلکه همچنین می تواند مکانیزم هایی را که رشته کوه ها را در سراسر جهان ایجاد کرده اند روشن نماید. با این انگاره دانشمندان یک مجموعه ی جدید از فرایند هایی را که می توانند چگونگی توسعه ی رشته کوه ها را کنترل کنند، اضافه کردند که سابقا ارزش واقعی آنها دانسته نبود. توجه به این فرایند ها می تواند معمای دیگر رشته کوه ها روشن کند.

ترجمه: سید مجید میرکاظمیان

منبع: سایت ژئولوژی

روانگرایی (Liquefaction) چیست؟

سید مجید میر کاظمیان — Wed, 13 Apr 2011 08:22:23 GMT

روانگرایی (Liquefaction) چیست؟

هر گاه ارتعاشات یا فشار آب درون توده ی خاک باعث شود که ذرات خاک تماسشان را با یکدیگر از دست بدهند، روانگرایی اتفاق می افتد. در نتیجه خاک به مانند یک مایع رفتار می کند، در تحمل وزن ناتوان شده و می تواند بر روی شیب های بسیار ملایم روان شود. این شرایط معمولا موقت بوده و اغلب در اثر وقوع زمینلرزه در خاکریزهای اشباع از آب یا خاک های غیر چسبنده (unconsolidated soil) اتفاق می افتد.

شرایطی باعث ایجاد روانگرایی می شود:

روانگرایی اغلب در اثر محیا شدن سه شرط زیر حادث می شود:

١. رسوبات یا خاکریزهای دانه ای و سست

٢. اشباع شده بوسیله ی آب زیرزمینی

٣. لرزش نیرومند

روانگرایی خاک و پدیده های مرتبط با آن در زلزله های سالیان گذشته صدمات زیادی را در سراسر جهان وارد کرده اند.روانگرایی فقط در خاکهای اشباع صورت می گیرد. آب موجود بین ذرات خاک فشاری را به ذرات خاک وارد می کند که این فشار سبب می شود ذرات خاک بطور محکم بهم فشرده شوند. پیش از زلزله فشار آب نسبتآ کم است اما با وقوع لرزش زلزله فشار آب افزایش یافته بطوریکه ذرات خاک بسرعت در کنارهم شروع به حرکت می کنند. هرچند اغلب لرزش زمین سبب افزایش فشار آب منفذی می گردد اما فعالیت های مرتبط ساختمانی همانند انفجار یا آبگیری مخازن و بطور کلی تغییر در تنش ارتجاعی زمین از طریق بارگذاری و باربرداری نیز می تواند سبب روانگرایی در خاک گردد.

همچنین خاک روان شده پشت دیوارهای حائل می تواند سبب نشست و تخریب دیوار حائل گردد.چنانچه افزایش فشار آب منفذی در پشت سدها نیز میتواند سبب زمین لغزش و شکستن سدها گردد. روانگرایی خاک در بسیاری از زلزله های سالیان گذشته مشاهده شده است. به عنوان نمونه می توان به زلزله های آلاسکا (Alaska,USA,1964)، نیگاتا (Niigata,Japan,1964) ، لوماپرییتا (Loma Prieta,USA,1989) و کوبه (Kobe,Japan,1995) اشاره کرد.

بدلیل اینکه روانگرایی فقط در خاکهای اشباع صورت می گیرد این پدیده معمولا در مناطق نزدیک آب همانند رودخانه ها،دریاچه ها ،خلیج هاو اقیانوسها اثرات تخریبی بیشتری دارد. اثرات این پدیده عمده در مناطق نزدیک به آب شامل لغزش عمده خاک بسمت ساحل و فرونشست آن همانند دریاچه مرسید(Lake Merced) در ۱۹۵۷ و یا حرکت زمین و ایجاد ترک در ساحل دریا در اثر تنش اضافی همانند رودخانه موتاگوا (Motagua River) در زلزله ۱۹۷۶ گواتمالا می شود. صدمه به دیوارهای نگهدارنده بنادر و باراندازها با ایجاد فشار به خاک پشت آنها و هل دادن آن به سمت آب از دیگر صدماتی است که روانگرایی در مناطق نزدیک سواحل ایجاد می کند بطوریکه در زلزله ۱۹۹۵ کوبه ژاپن روانگرایی خاک صدمه اصلی را به امکانات و تجهیزات بندر کوبه وارد کرد.

پدیده های مشابه روانگرایی خاک
اصطلاح روانگرایی خاک معمولا برای معرفی تعدادی از پدیده های مشابه نیز بکار میرود. زیرا این پدیده ها اثراتی مشابه دارند و همین مسئله تشخیص آنها را از هم مشکل کرده است .این پدیده های مرتبط عموما به دو دسته زیر تقسیم بندی می شوند:

جریان روانگرایی (flow liquefaction)
پدیده ای است که در آن تعادل استاتیکی خاکهای رسوبی با مقاومت پسماند در اثر بارهای استاتیکی یا دینامیکی بهم می خورد. مقاومت پسماند مقاومت خاک روان شده است.برای مثال بار استاتیکی می تواند در اثر ساختمان جدیدی که روی شیب ساخته شده است سبب واردآمدن نیروی اضافی به خاک زیر پی گردد. زلزله ها ، انفجارات و شمع کوبی مثالهایی از بارهای دینامیکی هستند که می توانند موجب جریان روانگرایی شوند. همچنین یکبار که پدیده روانگرایی در خاک روی داد، خاک مستعد وقوع جریان روانگرایی است. بطوریکه خاک مقاومت کافی را برای تحمل تنشهای استاتیکی همانند پیش از ناآرامی ندارد.

روانی مجدد (cyclic mobility)
این پدیده در اثر بارگذاری تکراری در خاکهای رسوبی با تنشهای برشی استاتیکی کمتر از مقاومت خاک روی می دهد. تغییر شکلهای ناشی از روانی دوره ای بطور افزایشی بدلیل تنشهای استاتیکی و دینامیکی در هنگام زلزله گسترش می یابد.
یکی از نتایج روانی دوره ای پخش جانبی (Lateral spreading) خاک روی نواحی کم شیب و صاف کنار دریاها و رودخانه است. زلزله سال ۱۹۷۶ گواتمالا سبب پخش جانبی خاک در سراسر کناره رودخانه مونتگوا شد. در زمین های صاف بدلیل فشار آب منفذی بالا ایجاد شده در اثر پدیده روانگرایی سبب جریان سریع آب در سطح زمین می گردد. این جریان هم در جریان زلزله و هم بعد از آن اتفاق می افتد. اگر جریان آب منفذی به اندازه کافی و به سرعت بالا بیاید سبب حرکت ذرات ماسه به سمت ترکها و روی دادن پدیده جوشش ماسه می گردد. این پدیده بیشتر در مناطقی که تحت تاثیر پدیده روانگرایی قرارگرفته اند روی می دهد.

روانگرایی در زمینلرزه رودبار

در اثر وقوع زمینلرزه رودبار در ٣١ خردادماه سال ١٣۶٩ در برخی نقاط پدیده ی روانگرایی خساراتی را به بار آورد. این پدیده موجب خسارات فراوانی در مناطق آستانه، رودبنه، کوچصفهان و لشت نشاء شد. خرابی منبع آب شهر آستانه و بالا آمدن آب همراه با ماسه در چاههای اطراف این منطقه و خرابیهای ایجاد شده در خانه‌های این شهر بر اثر پدیده روانگرایی بوده است. نمونه‌ای از این خرابیها در آستانه همراه با جوشش ماسه بوده است. خرابیها اکثراً ناشی از نشت نامتساوی و بعضاً بر اثر ناپایداری پی ایجاد شده است. در ابتدای جاده آستانه ـ رودبنه بر اثر پدیده روانگرایی کانالهای آبرسانی کاملاً جابجا و در هم ریخته شده و موجب وارد آمدن خسارات زیادی به این کانالها شد. خاک سطحی موجود در محل ماسه همراه با مقداری شن و قلوه سنگ بود. مشخص نبود که آیا شن و قلوه سنگ سطحی بوده و لایه‌های زیرین که روانگونگی در آن اتفاق افتاده از ماسه ریز تشکیل شده است، یا این پدیده در خاکی متشکل از ماسه، شن و قلوه سنگ اتفاق افتاده است. در همین حوالی و در راستای جاده بازشدگیهایی به ضخامت ٢٠ تا ٣٠ سانتیمتر و عمق یکی دو متر قابل مشاهده است. ترک خوردگی در سطح جاده و در محور طولی آن و نیز ایجاد پستی و بلندی در سطح جاده و در محور طولی آن و نیز ایجاد پستی و بلندی در سطح جاده مشاهده شد. به فاصله ۴ کیلومتری آستانه، روانگرایی خاک به خانه‌ها و مزارع چورکوچان صدماتی زده بود.

مشاهدات پس از زلزله در این منطقه به شرح زیر گزارش شده است:
١- خانه‌های مسکونی حدود نیم متر در خاک فرورفته و نشست کرده است. این نشست در ساختمانهایی که دیوارهای باربر و کف سازی آن از سطح زمین شروع شده موجب خرابی در کف سازی و دیوارها شده و ساختمانها را اکثراً از حیز انتفاع خارج نموده است . در صورتیکه در ساختمانهای متداول روستائی منطقه که بر روی پایه‌های آجری یا چوبی ساخته شده و به نحو مناسبی در زیر کلاف بندی شده است و خود سازه از مصالح چوبی ساخته شده است، نشست موجب ترک خوردگی و خرابی ساختمان نشده است.

٢- سطح آب در چاهها حدود ٢ متر بالا آمده و حفاظ چاهها تا عمق ١ تا ١/۵ متری از سطح زمین از ماسه پر شده است. بنا به اظهار ساکنین این خانه‌ها به هنگام زلزله و مدتی پس از آن آب همراه با ماسه از لبه چاهها سرازیر بوده است. در حال حاضر سطح آب در عمق ۴٠ سانتیمتری از سطح زمین می‌باشد.

٣- آثار جوشش ماسه (Sand boil)، در مجاورت و زیر ساختمانها و مزارع برنج قابل مشاهده است.
۴- بازشدگی در نقاط مختلف به موازات جاده و عمود بر آن، اطراف سازه‌ها و در میان مزارع دیده می شود. این بازشدگی‌ها تا عمق ١ تا ٢ متری ادامه داشتند.

۵- بالا و پایین رفتن سطوح از جمله قسمت‌های مختلف مزارع که بعضی نشست کرده و برخی برآمده است.
۶- کانالها و لوله‌های زیر گذر اکثراً تخریب شده‌اند.
٧- نوع خاک موجود در منطقه ماسه ریز همراه با مقدار کمی لای می‌باشد.
٨- یک کارخانه شالی کوبی در قریه چورکوچان حدود ۶٠ سانتیمتر نشست کرده و اطراف این کارخانه شیارهایی به وجود آمده است. این کارخانه که دارای سقف شیبدار متکی بر دیوارهای جانبی و ستونها میانی است به دلیل محکم بودن پی‌ها تقریباً بصورت یکپارچه عمل کرده و سقف بر روی ستونها باقی مانده است ولی دیوارهای اطراف اکثراً آسیب دیده‌اند. همچنین کف سازی این کارخانه تخریب شده است. در این جا نیز پدیده روانگرایی مسبب اصلی این خرابی‌هاست.

٩- سطح جاده دچار پستی و بلندیهای متعدد شده است.

شاید بتوان مرکز پدیده روانگرایی را رودبنه دانست. ابعاد خرابیها و بازشدگیهای سطح زمین، نشست ساختمانها و غیره در این منطقه بسیار وسیع‌تر از آستانه و چورکوچان است. ساختمانهای یک طبقه تا حدود ١ متر و یا بیشتر نشست کرده‌اند. بعضی از ساختمانها دچار نشست نامتساوی شده و به یک سو تمایل دارند. سطح آب چند متر بالا آمده و چاهها نیز پر از ماسه شده‌اند. بازشدگیهای زمین پهنایی تا حد یک متر و بیشتر دارند و این بازشدگی‌ها چندین کیلومتر ادامه دارند. خرابی در دبستان دولتی شهید مطهری رودبنه، پرشدگی آب در محوطه این مدرسه بازشدگی کنار جاده ایجاد شده است. نقاط پست را آب فرا گرفته، از جمله این موارد زمین فوتبال رودبنه است که به استخری بزرگ و کم عمق تبدیل شده است. بر اثر روانگرایی خاک درختان بسیاری کج شده و یا سرنگون شده‌اند. در مسیر رودبنه به سمت ساحل نیز موارد مشابه بازشدگی سطح زمین به موازات جاده و در مجاورت روسازی راه به پهنای حدود ٠/۵ متر و عمق حدود ٢ متر و کج شدگی درختان مشاهده می‌شود. این بازشدگی‌ها مسلماً ناشی از دوگانگی در سختی و مقاومت جاده و خاک مجاور آن و در نتیجه دوگانگی در عکس العمل جاده و خاک مجاور آن در برابر پدیده روانگونگی خاک زیرشان است.

لازم به تذکر است که در بسیاری از موارد این بازشدگی‌ها توسط ماسه‌های ریز اشباع پر شده‌اند که خود مبین این نظریه است. در سه کیلومتری آستانه در راه آستانه به کیاشهر ترک خوردگیهایی به موازات جاده و پستی و بلندی در سطح جاده مشاهده می‌شود. در این راستا در طولی حدود ۴ کیلومتر لوله‌های آبرسانی آستانه ـ کیاشهر که در عمق حدود ١/۵ متری از سطح زمین مدفون بودند. در مفاصل از یکدیگر جدا شده و حدود ٣٠ تا ۴٠ سانتیمتر در جهت شرقی ـ‌ غربی (عمود بر محور طولی لوله‌ها) و بعضاً حدود ٢٠ سانتیمتر در جهت شمالی ـ جنوبی (در جهت طولی لوله‌ها) حرکت افقی انجام شده است. حداکثر تغییر مکان قائم در مفاصل بین لوله‌ها ۴٠ سانتیمتر گزارش شده است. در محدوده ناصر کیاده از توابع لاهیجان پدیده روانگرائی به واحدهای مسکونی آسیب رسانده است. حدود ۵٠ واحد مسکونی غیر قابل سکونت شده‌اند که از این تعداد، برخی به کلی فرو ریخته‌اند. آب همراه ماسه از چاهها فوران کرده و ترکهایی در سطح زمین بوجود آمده که از ماسه پر شده است. انبارهای برنج که بصورت سنتی و عمدتاً از پایه‌های چوبی ساخته شده‌اند اکثراً سالم مانده‌اند. در این میان انبار برنجی که بر روی پایه‌های چوبی به ارتفاع حدود ١/۵ متر و پی سازی مناسب قرار گرفته و سالم مانده در کنار یک واحد ساخته شده از بلوک و سیمان که به کلی فرور ریخته جلب توجه می‌نماید.

در برخی از نقاط کوچصفهان تا آستانه و لشت نشا پدیده روانگرایی سبب ویرانی‌هایی شده است در رشت آباد شرایط عمومی اثرات روانگرایی نظیر نقاط دیگر است. فوران آب در هنگام وقوع زمین لرزه مشاهده شده و ظاهراً سطح آب قبل از زلزله در عمق 6 متری بوده است. در این محل نیز سازه‌هایی دچار خرابی شده‌اند. پدیده دیگر قابل توجه مربوط به چاه آب لولمان است. بنا به اظهار مسئول این چاه و منبع مربوطه، سطح آب در این چاه قبل از زلزله بر اثر پمپاژ و به هنگام آن تا عمق ٢۴ متری می‌رسیده است (البته این عمق تا حدی مشکوک است). در حال حاضر در صورتی که پمپاژ آب قطع شود پس از چند دقیقه آب بصورت آرتزین از چاه خارج می‌شود. در رودبارکی (کنار جاده کوچصفهان ـ لشت نشا) نیز اثرات پدیده روانگرایی مشاهده می‌شود. بیرون آمدن آب همراه با ماسه از چاهها و ترکهای ایجاد شده در سطح زمین مشاهده شده است و به واحدهای مسکونی لطماتی وارد کرده است.

   در بخش کوچکی از لشت نشا (شمال جاده عبوری از وسط لشت نشا) نیز اثرات پدیده روانگرایی دیده می‌شود. این پدیده سبب ویرانی برخی از خانه‌ها و غیر قابل سکونت شدن برخی دیگر گشته است و به تأسیسات زیرزمینی به ویژه لوله‌های آب آسیب رسیده و ساختمانها نشست نامتقارن نموده‌اند. تغییرات سطح آب زیرزمینی، پرشدن برخی از چاهها از ماسه و موارد مشاهده شده در نقاط دیگر در این منطقه نیز کم و بیش دیده می‌شود.
   پدیده روانگرایی در نصیر محله از توابع فومن نیز بصورت محدود و در عمق بیشتر مشاهده گردید، لکن خرابی و گستردگی در این محل در مقایسه با خرابیها و گستردگی آن در حوالی آستانه بسیار ناچیز بود.

ترجمه و گردآوری: سید مجید میرکاظمیان

منابع:

- سایت ژئولوژی دات کام

- سایت عمران ایران

- سایت پایگاه ملی داده های علوم زمین

جابجایی کره زمین و تغییر محور آن در اثر زمینلرزه ی ژاپن

سید مجید میر کاظمیان — Mon, 04 Apr 2011 11:21:38 GMT

زمینلرزه ژاپن کره زمین را جابجا کرده و محور آن را تغییر داد

زمینلرزه 9ریشتری یازدهم مارچ در ژاپن توانسته است طول هر روز زمینی را کاهش داده و محور آن را جابجا کند. پژوهشگری از ناسا به نام ریچارد گراس به کمک مدل سازی های پیشرفته و محاسبات دقیق بر روی زمینلرزه ژاپن – پنجمین زمینلرزه بزرگ دنیا از سال 1900 – به این نتیجه رسیده است که این زلزله چرخش زمین را متاثر کرده و باعث شده تا زمین مقداری سریعتر بچرخد. در نتیجه طول شبانه روز به میزان 8/1 میکروثانیه (یک میلیونیوم ثانیه) کوتاه تر شده است.

جابجایی در موقعیت محور زمین:

محاسبات همچنین نشان می دهد که زمینلرزه ژاپن باید موقعیت محور شکلی زمین (Earth's figure axis) را نیز تغییر داده باشد. محور شکلی زمین به محوری گفته می شود که جرم زمین در حول آن دارای تعادل است. این تغییر حدود 17 سانتیمتر به سوی طول شرقی 133 درجه رخ داده است. محور شکلی زمین نباید با محور شمالی – جنوبی آن اشتباه گرفته شود؛ آنها با یکدیگر حدود 10متر فاصله دارند. این جابجایی در محور شکلی زمین باعث می شود تا زمین در هنگام چرخش کمی لنگ بزند. اما این حالت باعث جابجایی محور زمین در فضا نخواهد شد و تنها نیروهای خارجی مانند جاذبه ی گرانشی خورشید، ماه و سیارات قادر به این کار هستند.

اثر دیگر زمینلرزه ها:

زمینلرزه 8/8 ریشتری سال گذشته در شیلی، طول یک روز را حدود 26/1 میکروثانیه کوتاه کرده و محل محور شکلی آن را حدود 8 سانتیمتر تغییر داد. محاسبات مشابه برای زمینلرزه 1/9 ریشتری سال 2004 در سوماترای اندونزی نشان داد که طول روز 8/6 کوتاه و محور شکلی زمین 7 سانتیمتر جابجا شده است. چگونگی تاثیر یک زمینلرزه بر چرخش زمین بستگی به بزرگای آن، محل وقوع و جزئیاتی از جابجایی گسل عامل آن دارد.

سایر نیروهایی که می توانند چرخش زمین را تغییر دهند:

تغییرات چرخش زمین در طول زمان فقط در نتیجه ی وقوع زمینلرزه ها نبوده است، بلکه اثرات بسیار بزرگتر تغییرات در بادهای اتمسفری و جریان های اقیانوسی نیز بر چرخش زمین موثراند. در طول یک سال، طول روز در حدود یک میلی ثانیه افزایش ویا کاهش می یابد، یا تغییری حدود 550 بار بزرگتر از زمینلرزه ژاپن رخ می دهد. موقعیت محور شکلی زمین نیز در طول زمان تغییر می کند و در هر سال حدود یک متر ویا حدود 6بار بیشتر از تغییراتی که زمینلرزه ژاپن ایجاد کرد جابجا می شود.

تاثیر بر زندگی روزمره:

ریچارد گراس می گوید تغییرات در جرخش زمین و محور شکلی آن بوسیله ی زمینلرزه ها تاثیری بر روی زندگی روزمره ساکنان این کره نداشته و این تغییرات در طول عمر زمین بارها اتفاق افتاده و پدیده ای طبیعی به حساب می آید و مردم نباید نگران آن باشند.

ترجمه: سید مجید میرکاظمیان

منبع: سایت ژئولوژی دات کام

زمین لغزش را چگونه بشناسیم؟

سید مجید میر کاظمیان — Thu, 10 Feb 2011 06:37:26 GMT

زمین لغزش را چگونه بشناسیم؟

زمین لغزش یکی دیگر از خطرهای زمین شناختی است که در برخی از نقاط کشور ما روی داده و خسارات فراوان جانی و مالی بر جای گذاشته است.

به پدیده ی گسیختگی و ناپایداری شیب های خاکی و سنگی در اثر فزونی مؤلفه های جابجایی در راستای شیب بر نیروی ثقل زمین لغزش اطلاق می گردد. این پدیده می تواند در اثر وجود ناپیوستگی های موجود در توده ی خاک یا سنگ، تحریک ناشی از زلزله، تغییرات ایستابی یا بارش های ناگهانی ایجاد شود.

به عنوان مثال، در روز 12 فروردین 1377، بخشی از ارتفاعات آهکی کوه "کی نو" مشرف بر رودخانه "لبد" و روستای "آبی کار" در منطقه ی بازفت استان چهارمحال و بختیاری دچار لغزش شد و حجم عظیمی از توده های سنگ و خاک را بر روستای "آبی کار" ریخت و این روستا را با 55 نفر جمعیت، مزارع و حتی حیوانات کاملاً مدفون ساخت و یکی از غم انگیزترین رویدادهای سال های اخیر را به وجود آورد.

سرزمین ما ایران، با توجه به شرایط زمین شناسی و آب و هوایی از جمله کشورهایی است که شاهد وقوع زمین لغزش های بسیاری می باشد. در حال حاضر سالیانه چندین زمین لغزش بر اثر عوامل گوناگون در نقاط مختلف کشور به وجود می آید و مناطق مسکونی، راه ها و تأسیسات بسیاری را مورد تهدید قرار می دهد.

در برخی از مناطق شهر تهران خصوصاً در ارتفاعات و کنار دره های بزرگ، وقوع زمین لغزش، بسیار محتمل است که از جمله می توان به حادثه ی اخیر در ضلع شمال غربی "دره ی فرح زاد" اشاره نمود که برای تعدادی از شهروندان ما مشکلات و دل نگرانی های جدی ایجاد نموده است.

در اینجا به اختصار اقداماتی را که برای آمادگی در برابر زمین لغزش ضروری است، برای شما بیان می کنیم.

قبل از رویداد:

● وضعیت زمین محل سکونت خود را از لحاظ امکان وقوع لغزش مشخص نمایید. برای انجام این کار می توانید از کارشناسان علوم زمین و متخصصان ژئوتکنیک کمک بگیرید و اطلاعات لازم در مورد وضعیت منطقه ی محل سکونت خود را به دست آورید.

● سطوح شیب دار نزدیک منزل خود را درخت کاری نمایید و در صورت لزوم دیوارهای حایل را مقاوم بسازید.

● در مناطقی که در معرض خطر جریان های گِل و لای هستند، کانال هایی بسازید تا جریان های گِل را از اطراف ساختمان و دیوارها منحرف سازد.

● دیوارها و کانال ها را طوری بسازید که جریان های گِل و لای، خساراتی به اموال همسایگان وارد نسازد.

علایم هشدار دهنده ی زمین لغزش را بشناسید

● درها و پنجره ها برای اولین بار، گیر می کنند.

● ترک های جدیدی بر روی پوشش داخلی دیوارها، بام، دیوارهای خارجی یا پی ها ظاهر می شود.

● دیوارهای خارجی و پیاده رو کنار آنها شروع به دور شدن از ساختمان می کنند.

● ترک ها و شکاف هایی که به آرامی توسعه پیدا می کنند، بر روی زمین یا روی مناطق سنگفرش شده ظاهر می شوند.

● لوله های زیرزمینی می شکنند.

● بالا آمدگی و تورم زمین، در پای سطوح شیب دار ظاهر می شود.

● حصارها، دیوارهای حایل، دکل ها و درخت ها کج یا جابجا می شوند.

● غرشی ضعیف می شنوید که با نزدیک شدن زمین لغزش افزایش می یابد.

● شروع جابجایی و حرکت زمین را به یک سمت، احساس خواهید کرد.

نقشه ی خروج از محل

حداقل دو مسیر مطمئن برای خروج در نظر داشته باشید. از آنجا که ممکن است جاده ها مسدود شوند، با سایر اعضای خانواده و دوستان نقشه هایی جهت موارد اضطراری تهیه کنید و آمادگی خود را برای مقابله با زمین لغزش بالا ببرید.

هنگام رویداد:

اگر داخل ساختمان هستید:

● اگر فرصت پناه بردن به جای امنی فراهم نیست، داخل ساختمان بمانید و زیر میز یا مبلمان محکم، پناه بگیرید.

اگر خارج از ساختمان هستید:

● سعی کنید از مسیر زمین لغزش و جریان های گِل و لای فاصله بگیرید.

● به طرف نزدیک ترین زمین بلند در جهت دور شدن از مسیر زمین لغزش بدوید.

● اگر توده های سنگ در حال نزدیک شدن بود، به طرف نزدیک ترین سرپناه، نظیر ساختمان یا گروهی از درختان پناه ببرید.

پس از رویداد:

● از منطقه ی لغزش دور شوید، زیرا خطر لغزش های بعدی وجود دارد.

● به سراغ مجروحین و افراد به دام افتاده در نزدیک محل لغزش رفته و به کمک آنها بشتابید.

● به کمک همسایگان و افراد خردسال و از کارافتادگان بروید.

● به پیام های رادیو و تلویزیون برای اطلاع از آخرین وضعیت اضطراری گوش فرا دهید.

● وضعیت برق، خطوط تلفن، آب و سایر موارد را کنترل کنید و در صورت مشاهده ی آسیب به مراکز مسئول اطلاع دهید.

● پی ساختمان، آسیب های وارده به ساختمان و سایر موارد را کنترل کنید.

● در زمین های آسیب دیده مجدداً گیاه، بوته و درخت بکارید تا هوازدگی باعث از بین رفتن پوشش سطحی خاک و مستعد شدن منطقه برای سیلاب نگردد.

منبع: تبیان

بزرگ ترین زمین لغزش تاریخ زمین

سید مجید میر کاظمیان — Tue, 01 Feb 2011 08:18:18 GMT

بزرگترین زمین لغزش شناخته شده بر روی سطح زمین، زمین لغزش سیمره است که در غرب ایران واقع شده است. این لغزش حدود 10 هزار سال قبل اتفاق افتاده است و در اثر آن حدود 20 کیلومتر مکعب از سنگ های آهکی میوسن پایینی و ائوسن (سازند آسماری) از یال شمالی تاقدیس کبیرکوه در امتداد صفحات لایه بندی جدا شده و به سمت پایین لغزیده است. بیشترین حرکت قائم در این لغزش حدود 1600 متر بوده است و در این لغزش 50 میلیون تن سنگ جابجا شده است.

صفحه ی لغزش 15 کیلومتر پهنا دارد و واریزه های لغزشی سطحی در حدود 165 کیلومتر مربع را دربر می گیرد. واریزه های حاصل از این لغزش رودخانه ی کرخه را قطع کرده و در سرتاسر کف دره گسترده شده اند. برخی از مواد حاصل از این لغزش تا 14 کیلومتر دورتر حرکت کرده اند.

واریزه های لغزشی پس از سقوط در مسیر رودخانه ی کرخه سدی ساخته و باعث ایجاد یک دریاچه ی بزرگ در پشت این سد شدند (با 39 کیلومتر طول). این دریاچه آنقدر باقی ماند تا بیش از 150 متر رسوب بر روی کف آن انباشته شد (که در حال حاضر این رسوبات محل مناسبی برای چندین هزار هکتار از اراضی کشاورزی محسوب می شود). سپس دریاچه پس از مدتی در سد طبیعی رخنه کرده و بوسیله ی فرسایش کانالی را در آن ایجاد نمود.

به هر حال این زمین لغزش مجموعه ای از لغزش سطح لایه بندی و بهمن سنگی بوده است که در اثر یک زمینلرزه ی بزرگ اتفاق افتاده است.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد این زمین لغزش به مقالات زیر مراجعه نمائید:

[1] Shoaei, Z. and Ghayoumian, J., 1998, Seimareh landslide, the largest complex slide in the world, In: Moore D. and Hungr O. (editors), Eighth International Congress of the International Association for Engineering Geology and the Environment, Proceedings, Pages 1337-1342.

[2] Harrison, J.V. and Falcon, N.L., 1937, The Saidmarreh Landslip, Southwest Iran, Journal of Geology, Volume 84, pages 42-47.

[3] Petley, D., 2009, The biggest landslide of them all - Saidmareh, Iran, Dave's Landslide Blog.

ترجمه: سید مجید میرکاظمیان

منبع: http://geology.com/records/largest-landslide.shtml

توضیح: جنانچه عکس دیده نمی شود به منبع مراجعه نمائید.